ताभ्यां पीडनैर्यथोक्तैश्च पीडितः सक्तो मुख्येषु परिहारोपहतः प्रकीर्णो मिथ्यासंहृतः सामन्ताटवीहृत इति कोशसङ्गवर्गः ॥ कZ_०८.४.४९ ॥
tābhyāṃ pīḍanair yathoktaiś ca pīḍitaḥ sakto mukhyeṣu parihāropahataḥ prakīrṇo mithyāsaṃhṛtaḥ sāmantāṭavīhṛta iti kośasaṅgavargaḥ.
त्या दोन्ही (आभ्यंतर व बाह्य) तसेच अन्य सांगितलेल्या पीडनांनी पीडित झाल्यावर कोश (राजकोष) असा ‘कोशसंग’ (गुंतवण/बाधा) होतो: मुख्य ठिकाणी अडकतो, परिहार/सवलतींमुळे बाधित होतो, विखुरतो (असंग्रहित राहतो), मिथ्या-संहृत होतो (फसवे लेखे), किंवा सामंत व आटवी-लुटारूंनी हरण केला जातो. हा कोशसंगाचा वर्ग आहे.
Bottlenecks at key points, losses from remissions/exemptions, dispersed non-collection, fraudulent collection/accounting, and outright seizure by feudatories/forest raiders.
It links security and administration directly to fiscal performance: disorder and weak controls translate into predictable revenue pathologies.