Sutra 45
Devanagari script
सतोऽर्थस्य विप्रतिपत्तिरसतश्चार्जनमप्रतिभुक्तनाशो मूत्रपुरीषधारणबुभुक्षादिभिश्च व्याधिलाभ इति द्यूतदोषाः ॥ कZ_०८.३.४५ ॥
Transliteration
sato 'rthasya vipratipattir asataś cārjanam apratibhuktanāśo mūtrapurīṣadhāraṇabubhukṣādibhiś ca vyādhilābha iti dyūtadoṣāḥ
Translation
जुगाराचे दोष असे: असलेल्या धनाची हानी/कुप्रबंधन; अयोग्य मार्गाने धनार्जन; न भोगलेल्याच वस्तूचा नाश; आणि मूत्र-पुरीष रोखणे, भूक इत्यादींमुळे रोग होणे।
Word by Word
सतःof existing/legitimate (wealth)
सतः:
TypeNoun/Adjective
Rootसत्
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं/नपुं); ‘सत्’ = विद्यमान/उपार्जित (धन)
अर्थस्यof wealth/property
अर्थस्य:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं)
विप्रतिपत्तिःloss/ruin (misfortune)
विप्रतिपत्तिः:
TypeNoun
Rootवि + प्रति + √पद् (गत्यर्थे) / प्रतिपत्ति (noun)
Formप्रथमा-एकवचनम् (स्त्री)
असतःof non-existing/illegitimate (wealth)
असतः:
TypeNoun/Adjective
Rootअसत्
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं/नपुं)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चय-अव्यय
अर्जनम्acquisition/earning
अर्जनम्:
TypeNoun (verbal noun)
Root√अर्ज् (अर्जने)
Formप्रथमा-एकवचनम् (नपुं); कृदन्त-भाववाचक (अर्जन)
अप्रतिभुक्तनाशःloss of what has not been enjoyed/used
अप्रतिभुक्तनाशः:
TypeNoun (compound)
Rootअ + प्रति + √भुज् (भोगे) + नाश
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं); ‘अप्रतिभुक्त’ = अभुक्त/अनुभुक्त, ‘नाश’ = विनाश
मूत्रपुरीषधारणबुभुक्षादिभिःby retention of urine and feces, hunger, and the like
मूत्रपुरीषधारणबुभुक्षादिभिः:
TypeNoun (compound, instrumental plural)
Rootमूत्र + पुरीष + धारण + बुभुक्षा + आदि
Formतृतीया-बहुवचनम् (नपुं/पुं-समाहार); ‘…आदिभिः’ = ‘etc.’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चय-अव्यय
व्याधिलाभःacquisition/incurrence of disease
व्याधिलाभः:
TypeNoun (compound)
Rootव्याधि + लाभ
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं); व्याधेः लाभः
इतिthus
इति:
TypeParticle/Quotative
Rootइति
Formउद्धरण/समापन-अव्यय
द्यूतदोषाःthe faults/demerits of gambling
द्यूतदोषाः:
TypeNoun (compound)
Rootद्यूत + दोष
Formप्रथमा-बहुवचनम् (पुं); द्यूतस्य दोषाः
FAQs
Fiscal ruin (loss of capital), criminalized income-seeking (improper acquisition), wasteful dissipation, and health deterioration—each increasing state enforcement and welfare burdens.
They reduce household solvency and labor productivity while increasing disputes and crime, forcing higher administrative and policing effort.