Sutra 8
Devanagari script
मर्यादां स्थापयेदाचार्यानमात्यान्वा यैनमपाय स्थानेभ्यो वारयेयुः छायानालिकाप्रतोदेन वा रहसि प्रमाद्यन्तमभितुदेयुः ॥ कZ_०१.७.०८ ॥
Transliteration
maryādāṃ sthāpayed ācāryān amātyān vā yai nam apāya-sthānebhyo vārayeyuḥ chāyānālikā-pratodena vā rahasi pramādyantam abhitudeyuḥ
Translation
तो आचार्य किंवा अमात्य नेमून अशी मर्यादा ठरवावी की ते त्याला धोक्याच्या प्रसंगांपासून रोखतील; आणि तो एकांतात निष्काळजी झाला तर वेळेचे शिस्तबद्ध नियमन व देखरेख यांच्या साहाय्याने गुप्तपणे टोचून त्याला जागे करून दुरुस्त करावे.
Word by Word
मर्यादाम्a disciplinary boundary/limit (rule)
मर्यादाम्:
TypeNoun
Rootमर्यादा
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
स्थापयेत्should establish / should set up
स्थापयेत्:
TypeVerb
Rootस्था (स्थापयति)
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थ/विध्यर्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative (णिच्)
आचार्यान्teachers/instructors
आचार्यान्:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया
अमात्यान्ministers/officials
अमात्यान्:
TypeNoun
Rootअमात्य
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
येwho (those who)
ये:
TypePronoun
Rootयद्
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा (सम्बन्धवाचक)
एनम्him
एनम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
अपायस्थानेभ्यःfrom places/situations of danger
अपायस्थानेभ्यः:
TypeNoun
Rootअपायस्थान
Formनपुंसकलिङ्ग, बहुवचन, पञ्चमी; समासः अपायस्य स्थानम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
वारयेयुःshould restrain / should keep (him) back
वारयेयुः:
TypeVerb
Rootवृ (वारयति)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; causative (णिच्)
छायानालिकाप्रतोदेनwith a ‘shadow-clock’ goad/rod (a disciplinary prod)
छायानालिकाप्रतोदेन:
TypeNoun
Rootछायानालिकाप्रतोद
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, तृतीया; समासः छायानालिकायाः प्रतोदः (षष्ठी-तत्पुरुष)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
रहसिin private/secretly
रहसि:
TypeNoun
Rootरहस्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (अव्ययीभाववत् प्रयोगः)
प्रमाद्यन्तम्(him) being negligent / acting carelessly
प्रमाद्यन्तम्:
TypeParticiple
Rootप्रमद्
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), परस्मैपद-धातु; पुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
अभितुदेयुःshould prod/poke (to correct)
अभितुदेयुः:
TypeVerb
Rootतुद् (अभितुदति)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; उपसर्गः अभि-
Entities Mentioned
Ā
ācārya (mentor)A
amātya (minister)K
king/ruler (implicit)FAQs
A designed inner-control system: trusted mentors/ministers act as a restraint layer, preventing risk exposure and correcting lapses—an early form of executive compliance and supervision.