Sutra 40
Devanagari script
एकतोभोग्युभयतः सर्वतोभोगि चापरम् ॥ कZ_०७.९.४०च्द् ॥
Transliteration
ekato-bhogya ubhayataḥ sarvato-bhogi cāparam
Translation
(हे) किंवा तर (i) एकाच बाजूने उपयोग/प्रवेशयोग्य, (ii) दोन्ही बाजूंनी उपयोग/प्रवेशयोग्य, किंवा (iii) सर्व बाजूंनी उपयोग/प्रवेशयोग्य (म्हणजे सर्व दिशांनी सुलभ) असते।
Word by Word
एकतःfrom one side; on one side
एकतः:
TypeIndeclinable
Rootएक
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (एक + तसिल् → एकतः); अर्थे: 'एकस्मात् पक्षात्/एकदिशः'
भोग्यenjoyable/usable; fit to be enjoyed (as a property/land classification)
भोग्य:
TypeAdjective (verbal derivative)
Rootभुज्
Formकृदन्त-विशेषण; यत्-प्रत्ययान्त (भुज् + यत् → भोग्य) 'भोज्य/उपभोग्य'; प्रथमा एकवचनं नपुंसकलिङ्गे (अत्र समासे पूर्वपदम्)
उभयतःfrom both sides; on both sides
उभयतः:
TypeIndeclinable
Rootउभय
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (उभय + तसिल् → उभयतः); अर्थे: 'द्वाभ्याम् अपि पक्षाभ्याम्/द्विदिशः'
सर्वतःfrom all sides; on every side
सर्वतः:
TypeIndeclinable
Rootसर्व
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (सर्व + तसिल् → सर्वतः); अर्थे: 'सर्वदिशः/सर्वपक्षतः'
भोगिenjoying/usable; (as a class) usable/enjoyable (from a specified side)
भोगि:
TypeAdjective (verbal derivative)
Rootभुज्
Formकृदन्त-विशेषण; इन्-प्रत्ययान्त (भुज् + इन् → भोगिन्; पदे 'भोगि'); प्रथमा एकवचनं नपुंसकलिङ्गे (अत्र समासे उत्तरपदम्)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
अपरम्another; the other (kind)
अपरम्:
TypePronoun/Adjective
Rootअपर
Formविशेषण/सर्वनाम-प्राय; प्रथमा/द्वितीया एकवचनं नपुंसकलिङ्गे; अर्थे: 'अन्यत्/परम्'
Entities Mentioned
V
vaśya (amenable ally)FAQs
As degrees of access and utility—routes, markets, supply corridors, or operational permissions—available in one, two, or all directions.
Classify partners by the access they grant; prioritize alliances that expand multi-directional reach.