Sutra 38
Devanagari script
सर्पसंवासधर्मित्वान्नित्योद्वेगेन दूषितः ॥ कZ_०७.६.३८च्द् ॥
Transliteration
sarpasaṃvāsadharmitvān nityodvegena dūṣitaḥ
Translation
सापासोबत राहण्यासारखे असल्याने, सततच्या चिंतेमुळे मनुष्य दूषित/भ्रष्ट होतो.
Word by Word
सर्पसंवासधर्मित्वात्because of having the nature/condition of living with snakes (i.e., due to snake-infested cohabitation)
सर्पसंवासधर्मित्वात्:
TypeNoun (abstract/quality)
Rootधर्मिन् (प्रातिपदिक: धर्मित्व) / सर्प / संवास
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन (अपादान/हेतु); रूपम्: धर्मित्वात् (धर्मित्व + त्) ; समासः: सर्पसंवास-धर्मित्व (सर्पैः सह संवासः = सर्पसंवासः; तस्य धर्मित्वम्)
नित्यconstant, continual
नित्य:
TypeAdjective
Rootनित्य
Formअव्ययवत् विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनरूपेण ‘उद्वेगेन’ इत्यस्य विशेषणम् (नित्य-उद्वेगेन = constant fear)
उद्वेगेनby/with constant anxiety (apprehension)
उद्वेगेन:
TypeNoun
Rootउद्वेग
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (करण/हेतु); ‘नित्य’ इत्यनेन विशेषितम्
दूषितःtainted, corrupted, rendered defective
दूषितः:
TypeVerb (past passive participle)
Rootदूष्
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; कर्मणि प्रयोगः—‘(सः) दूषितः’ = is tainted/corrupted
Entities Mentioned
S
sarpa (snake) [metaphor]FAQs
Sustained exposure to a hostile presence degrades judgment and stability; remove or isolate the threat rather than normalize it.