Sutra 17
Devanagari script
परव्यसनमप्रतिकार्यं चेत्पश्येद्द् हीनोऽप्यभियायात् ॥ कZ_०७.३.१७ ॥
Transliteration
paravyasanam apratikāryaṃ cet paśyed hīno'py abhiyāyāt
Translation
जर त्याला दिसले की शत्रूचे व्यसन/आपत्ती प्रभावीपणे दूर करता येणार नाही, तर तो—जरी हीन असला तरी—आक्रमणासाठी कूच करावा।
Word by Word
परव्यसनम्the enemy’s (other’s) calamity/distress
परव्यसनम्:
TypeNoun
Rootव्यस् (व्यसन)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; परस्य व्यसनम् (अन्यस्य आपद्/दुर्दशा)
अप्रतिकार्यम्irremediable; not capable of being countered
अप्रतिकार्यम्:
TypeAdjective
Rootकृ (प्रतिकार)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; परव्यसनम् इति विशेषणम्; अप्रतिकार्य = प्रतिकर्तुम् अशक्यम्/अप्रतिविधेयम्
चेत्if
चेत्:
TypeParticle
Rootचेत्
Formशर्तार्थक-अव्ययम् (यदि)
पश्येत्should observe/see
पश्येत्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘(सः) पश्येत्’ = should see/observe
हिfor; indeed
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात (हेतौ/निश्चये)
हीनःeven one who is weak/inferior
हीनः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootही (हीन)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘हीनः’ = दुर्बलः/न्यूनः (कर्ता)
अपिeven; also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formनिपात (अपवाद/समुच्चय/अपि=even)
अभियायात्should march against/attack (set out on an expedition)
अभियायात्:
TypeVerb
Rootया (अभि-या)
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्गः अभि-; ‘अभियायात्’ = आक्रमणाय गच्छेत्/प्रयायात्
Entities Mentioned
E
enemy state in calamityW
weaker king/stateFAQs
A breakdown the enemy cannot quickly stabilize—e.g., fiscal collapse, decisive defeat, succession rupture, mass defection—creating a time-bound chance for even a weaker state to gain.