Sutra 7
Devanagari script
बलोपादानसाम्ये यश्चलामित्रं प्रयातस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.१३.०७ ॥
Transliteration
balopādānasāmye yaś calāmitraṃ prayātasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti so’tisaṃdhatte
Translation
जेव्हा बल उभारण्याच्या क्षमतेत समता असते, तेव्हा जो कोणी चंचल मित्रासह निघालेल्या राजाच्या पाठीमागचा भाग (पार्ष्णि) पकडतो, तो अति-कपटनीती करतो।
Word by Word
बलोपादानसाम्येwhen there is parity in the raising/obtaining of forces (i.e., equal ability to mobilize strength)
बलोपादानसाम्ये:
TypeNoun
Rootबल + उपादान + साम्य
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् सप्तमी; अधिकरणे (locative absolute-like setting): 'in the condition of equality of ...'
यःwho
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; सम्बन्धसूचकः (relative pronoun) — refers to the agent later identified by 'सः'
चलfickle, unstable
चल:
TypeAdjective
Rootचल्
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; 'अमित्रम्' इत्यस्य विशेषणम्
अमित्रम्enemy
अमित्रम्:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; 'गृह्णाति' इत्यस्य कर्म
प्रयातस्यof one who has set out (on march/campaign)
प्रयातस्य:
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootप्र + या (यात)
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् षष्ठी; भूतकृदन्त (क्त) — 'of one who has set out/advanced'
पार्ष्णिम्the heel; the rear (rear-guard/back)
पार्ष्णिम्:
TypeNoun
Rootपार्ष्णि
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; 'गृह्णाति' इत्यस्य कर्म; रूपकप्रयोगः (metaphor) — heel/rear
गृह्णातिseizes, takes (holds of)
गृह्णाति:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formलट् लकारः; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; 'seizes/takes'
सःhe (that person)
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; 'यः' इत्यस्य प्रत्यादेशः (correlative)
अतिसंधत्तेoverreaches; outwits (by excessive/unscrupulous stratagem)
अतिसंधत्ते:
TypeVerb
Rootअति + सं + धा
Formलट् लकारः; आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; 'overreaches/acts with excessive stratagem; makes an over-compact'
Entities Mentioned
C
calāmitra (unstable ally/hostile power)FAQs
Because volatility increases uncertainty: the marcher may quickly realign support, and the attacker may face sudden coalition reversal.