Sutra 34
Devanagari script
दैवप्रमाणो मानुषहीनो निरारम्भो विपन्नकर्मारम्भो वावसीदति ॥ कZ_०७.११.३४ ॥
Transliteration
daivapramāṇo mānuṣahīno nirārambho vipannakarmārambho vāvasīdati
Translation
जो दैवालाच एकमेव मापदंड मानतो, मानवी प्रयत्नहीन असतो, काहीही आरंभ करत नाही—किंवा आधीच अपयशी ठरणारी कामे सुरू करतो—तो नक्कीच अधःपतन पावतो.
Word by Word
दैवप्रमाणःone who takes fate/divine signs as the sole authority
दैवप्रमाणः:
TypeNoun (Adjective)
Rootप्र√मा (माने)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; विशेषणम् (दैवप्रमाणः = दैवस्य प्रमाणं यस्य सः)
मानुषहीनःdevoid of human agency/men (i.e., lacking human effort/resources)
मानुषहीनः:
TypeNoun (Adjective)
Rootही (to be devoid) / हीन (ppp)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; विशेषणम् (मानुषैः/मानुषेण हीनः = lacking human agency/men)
निरारम्भःwithout undertaking/initiative
निरारम्भः:
TypeNoun (Adjective)
Root√रभ् (आरम्भे) / आरम्भ
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; विशेषणम् (आरम्भ-रहितः)
विपन्नकर्मारम्भःone whose undertakings/actions have come to ruin
विपन्नकर्मारम्भः:
TypeNoun (Adjective)
Root√पद् (गत्यां) → विपन्न (ppp) ; √रभ् (आरम्भे)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; विशेषणम् (विपन्नः कर्मारम्भः यस्य सः = whose undertakings/actions have failed)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्ययम्; विकल्पार्थक-निपातः (or/alternatively)
अवसीदतिdeclines, sinks, comes to ruin
अवसीदति:
TypeVerb
Rootअव√सद् (सीदने)
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; वर्तमानकालः
Entities Mentioned
D
daiva (fate)M
mānuṣa (human effort/agency)FAQs
Fatalism is treated as an administrative vice: it suppresses initiative and leads either to inaction or to poorly vetted ventures.