Sutra 28
Devanagari script
बलवानराजबीजी क्षयव्ययभयादसगन्धाभिः प्रकृतिभिस्त्यज्यते ॥ कZ_०७.११.२८ ॥
Transliteration
balavānarājabījī kṣayavyayabhayād asagandhābhiḥ prakṛtibhis tyajyate
Translation
क्षय-व्ययाच्या भीतीने ‘असुगंध’ (दुर्भावनायुक्त/स्वार्थी) प्रकृती बलवान राजालाही सोडून देतात।
Word by Word
बलवान्powerful, strong
बलवान्:
TypeAdjective
Rootबलवत्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; विशेषणम् (राजबीजी इति)
राजबीजीa king with a secure dynastic base / established succession
राजबीजी:
TypeNoun (agent noun)
Rootराजबीजिन्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; ‘राज्ञः बीजम् (वंश/उत्तराधिकारी-कारणम्) यस्य’ इति; कर्तृपदम्
क्षयfrom loss, decline
क्षय:
TypeNoun
Rootक्षि (क्षय)
Formपञ्चमी-एकवचनम् (हेतोः/अपादानार्थे), पुंलिङ्गम्; ‘क्षय-व्यय-भयात्’ इति समाहार-हेतुः
व्ययfrom expenditure, outlay
व्यय:
TypeNoun
Rootवि + इ (व्यय)
Formपञ्चमी-एकवचनम् (हेतोः), पुंलिङ्गम्
भयात्from fear
भयात्:
TypeNoun
Rootभय
Formपञ्चमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; कारण/हेतु
असगन्धाभिःby ill-disposed / disaffected
असगन्धाभिः:
TypeNoun
Rootअसगन्धा
Formतृतीया-बहुवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्; करण/सहकारि-हेतुः (प्रकृतिभिः इत्यस्य विशेषणम्)
प्रकृतिभिःby the constituents of the state
प्रकृतिभिः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formतृतीया-बहुवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्; कर्तृकरणभावे (त्यज्यते इत्यत्र त्यागकर्तृ-समूहः)
त्यज्यतेis abandoned / is deserted
त्यज्यते:
TypeVerb
Rootत्यज्
Formलट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive)
Entities Mentioned
R
rājāP
prakṛtiFAQs
Because fiscal mismanagement (depletion/waste) creates fear of shared ruin; opportunistic actors defect to protect themselves.