Sutra 1
Devanagari script
पञ्चधनुःशतापकृष्टं दुर्गमवस्थाप्य युद्धमुपेयात्भूमिवशेन वा ॥ कZ_१०.५.०१ ॥
Transliteration
pañcadhanuḥśatāpakṛṣṭaṃ durgam avasthāpya yuddham upeyāt bhūmivaśena vā
Translation
पाचशे धनुष्य-लांबी अंतरावर मजबूत ठाणे/दुर्ग उभारून तो युद्धास जावा; किंवा भूमीच्या स्वरूपानुसार।
Word by Word
पञ्चधनुःशतa distance of five hundred dhanus (bows)
पञ्चधनुःशत:
TypeNoun
Rootधनुस्/शत/पञ्च
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (परिमाणवाचक समासपद; ‘पञ्च-धनुः-शत’ = 500 धनुस्)
अपकृष्टम्kept back / withdrawn (at that distance)
अपकृष्टम्:
TypeParticiple
Rootअप√कृष्
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘drawn back/kept at a distance’ (पञ्चधनुःशत इत्यस्य विशेषणम्)
दुर्गम्the fort
दुर्गम्:
TypeNoun
Rootदुर्ग
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म (अवस्थाप्य इत्यस्य)
अवस्थाप्यhaving stationed (troops) / having put (it) in position
अवस्थाप्य:
TypeGerund
Rootअव√स्था
Formक्त्वान्त अव्यय; ‘having stationed/placed/established’
युद्धम्battle / warfare
युद्धम्:
TypeNoun
Rootयुद्ध
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म (उपेयात् इत्यस्य)
उपेयात्should undertake/enter into (battle)
उपेयात्:
TypeVerb
Rootउप√इ
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन; ‘should approach/undertake’
भूमिवशेनaccording to the nature/advantage of the ground (terrain)
भूमिवशेन:
TypeNoun
Rootभूमि + वश
Formतृतीया एकवचन; ‘भूमेः वशेन’ = देश/भूमि-स्वभावानुसारम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formनिपात; विकल्पार्थक
Entities Mentioned
D
durgam (fort/defensible position)B
bhūmi (terrain)FAQs
It operationalizes a safety buffer for deployment and maneuver, enabling orderly formation, reconnaissance, and controlled initiation of engagement.