Sutra 47
Devanagari script
चिकित्सकाः शस्त्रयन्त्रागदस्नेहवस्त्रहस्ताः स्त्रियश्चान्नपानरक्षिण्यः पुरुषाणामुद्धर्षणीयाः पृष्ठतस्तिष्ठेयुः ॥ कZ_१०.३.४७ ॥
Transliteration
cikitsakāḥ śastrayantrāgadasnehavastrahastāḥ striyaś cānnapānarakṣiṇyaḥ puruṣāṇām uddharṣaṇīyāḥ pṛṣṭhatas tiṣṭheyuḥ
Translation
चिकित्सक—शस्त्र‑यंत्रे, औषधे, तेल/लेप व वस्त्रे हातात घेऊन—आणि अन्नपानाची रक्षा करणाऱ्या स्त्रिया, ज्या पुरुषांना उत्तेजित/उत्साहित करतील, त्यांनी पाठीमागे उभे राहावे।
Word by Word
चिकित्सकाःphysicians, medical attendants
चिकित्सकाः:
TypeNoun
Rootचिकित्सक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
शस्त्र-यन्त्र-अगद-स्नेह-वस्त्र-हस्ताःthose having in their hands weapons, instruments, antidotes/medicines, unguents/oils, and cloth/bandages
शस्त्र-यन्त्र-अगद-स्नेह-वस्त्र-हस्ताः:
TypeNoun (compound adjective)
Rootहस्त
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘येṣां हस्तेषु शस्त्रादीनि सन्ति’
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
TypeNoun
Rootस्त्री
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अन्न-पान-रक्षिण्यःfemale keepers/guards of food and drink
अन्न-पान-रक्षिण्यः:
TypeNoun (compound)
Rootरक्षिणी
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘अन्नपानस्य रक्षिण्यः’
पुरुषाणाम्of the men
पुरुषाणाम्:
TypeNoun
Rootपुरुष
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन
उद्धर्षणीयाःto be cheered/encouraged (to be made spirited)
उद्धर्षणीयाः:
TypeVerbal adjective (gerundive)
Rootउद्-√हृष्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; तव्यत्/अनीयर्-अर्थक भावः—‘उद्धर्षणीय’ = ‘उत्साहयितव्याः/प्रहर्षयितव्याः’
पृष्ठतःfrom behind; at the rear
पृष्ठतः:
TypeAdverb
Rootपृष्ठतः
Formअव्यय; स्थानवाचक
तिष्ठेयुःshould stand
तिष्ठेयुः:
TypeVerb
Root√स्था
Formलोट् (आज्ञार्थे) परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; बहुवचन; विधिलिङ्/आज्ञार्थक प्रयोगः (optative/imperative sense): ‘they should stand’
Entities Mentioned
C
cikitsakaS
strīFAQs
To keep critical support assets protected yet accessible—ensuring continuous treatment and preventing disruption of rations and water.