Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 15
Devanagari script
चिन्तयेयुश्च संस्थास्ताः संस्थाश्चान्याः स्वयोनयः ॥ कZ_०२.३५.१५च्द् ॥
Transliteration
cintayeyuś ca saṃsthās tāḥ saṃsthāś cānyāḥ svayonayaḥ
Translation
आणि त्या स्थापन केलेल्या गुप्तचर ‘संस्था’ही सतत विचार/मूल्यांकन करीत राहोत; तसेच इतर संस्था—स्वयोनि (स्थानिक/स्वतः उद्भवलेल्या) घटक—ही तसेच करोत।
Word by Word
चिन्तयेयुःthey should consider / they should deliberate
चिन्तयेयुः:
TypeVerb
Rootचिन्त्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; धातुः चिन्त् (चिन्तने) — causative sense not intended here
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
संस्थाःsecret arrangements / covert measures (esp. spy-deployments, covert operations)
संस्थाः:
TypeNoun
Rootसंस्था
Formप्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्
ताःthose
ताः:
TypePronoun
Rootतद्
Formप्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्; सर्वनाम
संस्थाःcovert measures
संस्थाः:
TypeNoun
Rootसंस्था
Formप्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अन्याःother
अन्याः:
TypeAdjective
Rootअन्य
Formप्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्; विशेषणम् (संस्थाः इत्यस्य)
स्वयोनयःthose of one’s own origin/class; native/own-group (measures/agents)
स्वयोनयः:
TypeNoun
Rootस्वयोनि
Formप्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्; समासः—कर्मधारयः (स्वा योनि: यस्याः/याः)
Entities Mentioned
S
Saṃsthā (stations/cells)L
Locally embedded sources (svayonayaḥ)FAQs
It creates redundancy and cross-verification: formal posts provide structured reporting, while organic local sources reveal ground truth and detect manipulation of official channels.