Sutra 9
Devanagari script
तेदेव सेनापतिः सर्वयुद्धप्रहरणविद्याविनीतो हस्त्यश्वरथचर्यासंघुष्टश्चतुरङ्गस्य बलस्यानुष्ठानाधिष्ठानं विद्यात् ॥ कZ_०२.३३.०९ ॥
Transliteration
tedeva senāpatiḥ sarvayuddhapraharaṇavidyāvinīto hastyaśvarathacaryāsaṃghuṣṭaś caturaṅgasya balasyānuṣṭhānādhiṣṭhānaṃ vidyāt
Translation
तसेच सेनापतीला युद्ध व शस्त्रविद्येच्या सर्व पद्धतींमध्ये प्रशिक्षण असावे; हत्ती, घोडे व रथ यांच्या चाल-ढाली/संचालनात सराव असावा; आणि चतुरंगिणी सेनेच्या कारवायांचे संचालन व अंमलबजावणी कशी करावी हे माहीत असावे।
Word by Word
तेthey / those (persons)
ते:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; प्रथमा-बहुवचन; पुल्लिङ्ग (सन्दर्भे)
देवO king / O lord
देव:
TypeNoun (address)
Rootदेव
Formसम्बोधन-एकवचन; पुल्लिङ्ग
सेनापतिःthe commander-in-chief
सेनापतिः:
TypeNoun
Rootसेनापति
Formप्रथमा-एकवचन; पुल्लिङ्ग
सर्व-युद्ध-प्रहरण-विद्या-विनीतःtrained/educated in all (kinds of) warfare, weapons, and military sciences
सर्व-युद्ध-प्रहरण-विद्या-विनीतः:
TypeParticiple (Past Passive)
Rootविनी (√नी)
Formविशेषण; प्रथमा-एकवचन; पुल्लिङ्ग; ‘विनीत’ = क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
हस्ति-अश्व-रथ-चर्या-संघुष्टःwell-practised/experienced in the manoeuvres of elephants, horses, and chariots
हस्ति-अश्व-रथ-चर्या-संघुष्टः:
TypeParticiple (Past Passive)
Rootसंघुष् (√घुष्)
Formविशेषण; प्रथमा-एकवचन; पुल्लिङ्ग; ‘संघुष्ट’ = क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
चतुरङ्गस्यof the fourfold army
चतुरङ्गस्य:
TypeNoun
Rootचतुरङ्ग
Formषष्ठी-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग (सेनायां)
बलस्यof the force/army
बलस्य:
TypeNoun
Rootबल
Formषष्ठी-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
अनुष्ठान-अधिष्ठानम्the basis/foundation for execution (of operations)
अनुष्ठान-अधिष्ठानम्:
TypeNoun
Rootअधिष्ठान
Formद्वितीया-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
विद्यात्should know / ought to understand
विद्यात्:
TypeVerb
Root√विद्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन
Entities Mentioned
C
Commander-in-Chief (senāpati)F
fourfold army (caturaṅga bala)FAQs
A technically competent and operationally experienced commander who can integrate multiple arms (elephants, cavalry, chariots, infantry) and translate plans into execution.