Sutra 44
Devanagari script
सूत्रग्राहकाश्वबन्धकयावसिकविधापाचकस्थानपालकेशकारजाङ्गुलीविदश्च स्वकर्मभिरश्वानाराधयेयुः ॥ कZ_०२.३०.४४ ॥
Transliteration
sūtragrāhakāśvabandhakayāvasikavidhāpācakasthānapālakeśakārajāṅgulīvidaś ca svakarmabhir aśvān ārādhayeyuḥ
Translation
लगाम धरणारे, घोडे बांधणारे, चारा देणारे, मापून आहार तयार/शिजवणारे, तबेल्याचे रक्षक, सजवणारे (ग्रूम) आणि खुर/पायांचे तज्ज्ञ—हे सर्व आपापल्या कामांनी घोड्यांची सेवा करावी।
Word by Word
सूत्रग्राहकाःhalter/lead handlers (those who hold horses by the rein/halter)
सूत्रग्राहकाः:
TypeNoun
Rootसूत्र-ग्रह
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
अश्वबन्धकाःhorse-tiers / those who tether horses
अश्वबन्धकाः:
TypeNoun
Rootअश्व-बन्ध
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
यावसिकाःfodder-men / those who supply green fodder
यावसिकाः:
TypeNoun
Rootयावस
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
विधापाचकाःpreparers/cooks of prescribed (fodder/medicinal) preparations
विधापाचकाः:
TypeNoun
Rootविधा-पाच
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
स्थानपालकाःkeepers/guards of the stable (place-keepers)
स्थानपालकाः:
TypeNoun
Rootस्थान-पाल
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
केशकाराःhair-workers; grooms who dress/trim the horse’s mane/hair
केशकाराः:
TypeNoun
Rootकेश-कार
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
अङ्गुलीविदःthose skilled in ‘finger-knowledge’; expert examiners/massagers using the fingers
अङ्गुलीविदः:
TypeNoun
Rootअङ्गुली-विद्
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘विद्’ (ज्ञाता)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
स्वकर्मभिःby their own respective duties/works
स्वकर्मभिः:
TypeNoun
Rootस्व-कर्मन्
Formतृतीया-बहुवचनम्, नपुंसकलिङ्ग
अश्वान्horses
अश्वान्:
TypeNoun
Rootअश्व
Formद्वितीया-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
आराधयेयुःshould attend to / properly care for (the horses)
आराधयेयुः:
TypeVerb
Rootआ-√राध्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; धातुः √राध् (साधने/तोषणे) उपसर्गः ‘आ’
Entities Mentioned
S
stable staffH
horsesFAQs
It creates accountability and repeatable operations: each function has a responsible agent, enabling supervision and penalties for lapses.