Sutra 7
Devanagari script
परचक्राटवीभयादनुप्रविष्टानां पशूनां पालनधर्मेण दशभगं दद्युः । इति भागानुप्रविष्टकम् ॥ कZ_०२.२९.०७ ॥
Transliteration
paracakrāṭavībhayād anupraviṣṭānāṃ paśūnāṃ pālanadharmeṇa daśabhagaṃ dadyuḥ | iti bhāgānupraviṣṭakam
Translation
शत्रुसैन्य किंवा अरण्यभयामुळे आत शिरलेल्या पशूंकरिता, पालनधर्मानुसार दहावा भाग द्यावा; यास ‘भागानुप्रविष्टक’ (आश्रय/प्रवेशी पशूंचा भाग) म्हणतात.
Word by Word
परचक्राटवीभयात्from fear of the enemy force and the forest (region)
परचक्राटवीभयात्:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी एकवचन; समस्तपद—परचक्र + आटवी + भय; अपादान (from fear)
अनुप्रविष्टानाम्of those that have entered/strayed in
अनुप्रविष्टानाम्:
TypeParticiple
Rootप्र-विश्
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त, भूतकर्मणि/भूतकृत); बहुवचन; षष्ठी; (पशूनाम् इत्यस्य विशेषणम्) उपसर्गः अनु- + प्रविष्ट
पशूनाम्of cattle/livestock
पशूनाम्:
TypeNoun
Rootपशु
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
पालनधर्मेणaccording to the rule/duty of protection
पालनधर्मेण:
TypeNoun
Rootधर्म
Formपुंलिङ्ग; तृतीया एकवचन; समास—पालनस्य धर्मः; करण/हेतु (by/according to the rule of protection)
दशभगम्a tenth share (one-tenth)
दशभगम्:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; समास—दशः भागः (one-tenth share)
दद्युःthey should give/pay
दद्युः:
TypeVerb
Rootदा
Formलोट् (आज्ञार्थे); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपात; उद्धरण/समाप्त्यर्थ
भागानुप्रविष्टकम्(section heading:) ‘the case of strayed/entered (cattle) and the share (due)’
भागानुप्रविष्टकम्:
TypeNoun
Rootअनु-प्र-विश् / प्रविष्टक
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (शीर्षक/विषय-नाम); समास—भाग + अनुप्रविष्टक (भाग-विषयकं अनुप्रविष्टकं प्रकरणम्)
Entities Mentioned
E
enemy forces (paracakra)F
forest/wilderness risk (āṭavī)I
incoming livestock owners/keepersFAQs
Protection-and-maintenance logic: animals benefit from safe entry and upkeep under state order; the levy functions like a regulated protection/administration fee.