Sutra 34
Devanagari script
फाणितः पञ्चपलिकश्चात्र रसवृद्धिर्देयः ॥ कZ_०२.२५.३४ ॥
Transliteration
phāṇitaḥ pañca-palikaś cātra rasa-vṛddhir deyaḥ
Translation
येथे रस-वृद्धीसाठी फाणित (दाट गूळ/साखरेचा पाक) पाच पल द्यावा.
Word by Word
फाणितःmolasses / boiled sugarcane syrup
फाणितः:
TypeNoun
Rootफाणित
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे भेदः), प्रथमा-एकवचनम्; (सूत्रशैली—वस्तुनिर्देशः)
पञ्चपलिकःof five palas (in weight/quantity)
पञ्चपलिकः:
TypeAdjective (Numeral-based)
Rootपञ्च + पलिक
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; ‘पञ्च पलाः प्रमाणम् अस्य’ इति (परिमाणविशेषणम्)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अत्रhere; in this case/context
अत्र:
TypeAdverb
Rootअत्र
Formदेश/प्रकरण-सूचक-अव्ययम्
रसवृद्धिःincrease in juice/extract; additional yield
रसवृद्धिः:
TypeNoun
Rootरस + वृद्धि
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; ‘रसस्य वृद्धि:’
देयःis to be given/paid/allowed
देयः:
TypeVerbal adjective (Gerundive)
Rootदा (दाने)
Formकृदन्तः (यत्-प्रत्ययः), पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; विध्यर्थः—‘दातव्यः/प्रदातव्यः’
Entities Mentioned
P
phāṇitaP
pala (measure)R
rasa-vṛddhiFAQs
To control sweetness/strength and to keep additions auditable—supporting consistent market grade and preventing hidden dilution or profiteering.