Sutra 7

Devanagari script

तस्योपलधिर्बृहस्पतेः स्थानगमनगर्भाधानेभ्यः शुक्रोदयास्तमयचारेभ्यः सूर्यस्य प्रकृतिवैकृताच्च ॥ कZ_०२.२४.०७ ॥

Transliteration

tasyopaladhir bṛhaspateḥ sthānagamanagarbhādhānebhyaḥ śukrodayāstamayacārebhyaḥ sūryasya prakṛtivaikṛtācca

Translation

त्याचे (ऋतू/वृष्टीचे) मूल्यांकन—बृहस्पतीचे स्थान, गमन व गर्भाधान (संयोग) यांवरून; शुक्राचा उदय, अस्त व गती/चाल यांवरून; तसेच सूर्याच्या नैसर्गिक व विकृत (असामान्य) रूपांवरून करावे।

Word by Word

• तस्य: of that (of it)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: षष्ठी-एकवचनम् (पुं/नपुं), सर्वनाम

• उपलधिः: ascertainment; determination; finding out
• Type: Noun
• Root: उपलभ्
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्ग (भाववाचक-प्रत्ययः -इः)

• बृहस्पतेः: of Bṛhaspati (Jupiter)
• Type: Proper Noun
• Root: बृहस्पति
• Form: षष्ठी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग

• स्थान: position; station
• Type: Noun
• Root: स्था
• Form: नपुंसकलिङ्ग, (समासाङ्ग/पूर्वपद-रूपम्)

• गमन: movement; course
• Type: Noun
• Root: गम्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, (समासाङ्ग/पूर्वपद-रूपम्)

• गर्भाधानेभ्यः: from (its) conception/impregnation (i.e., generation)
• Type: Noun
• Root: गर्भाधान
• Form: पञ्चमी-बहुवचनम्, नपुंसकलिङ्ग (गर्भ + आधान)

• शुक्र: Śukra (Venus)
• Type: Proper Noun
• Root: शुक्र
• Form: पुंलिङ्ग, (समासाङ्ग/पूर्वपद-रूपम्)

• उदय: rising
• Type: Noun
• Root: उद् + इ
• Form: पुंलिङ्ग, (समासाङ्ग/पूर्वपद-रूपम्)

• अस्तमय: setting
• Type: Noun
• Root: अस्तम् + इ
• Form: पुंलिङ्ग, (समासाङ्ग/पूर्वपद-रूपम्)

• चारेभ्यः: from the courses/movements
• Type: Noun
• Root: चार
• Form: पञ्चमी-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग

• सूर्यस्य: of the Sun
• Type: Noun
• Root: सूर्य
• Form: षष्ठी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग

• प्रकृति: natural/normal state
• Type: Noun
• Root: प्रकृति
• Form: स्त्रीलिङ्ग, (समासाङ्ग/पूर्वपद-रूपम्)

• वैकृतात्: from the abnormal/irregular (state)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वैकृत
• Form: पञ्चमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगे कारण/अपादान)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

Entities Mentioned

• Bṛhaspati (Jupiter)
• Śukra (Venus)
• Sūrya (Sun)

More Details

FAQs

How should a modern reader interpret these astral indicators in governance terms?

As an institutionalized forecasting protocol—using the best-available indicators of the time to reduce uncertainty in agricultural and revenue planning.