Sutra 14
Devanagari script
स्त्रिया मुखसंदर्शनेऽन्यकार्यसम्भाषायां वा पूर्वः साहसदण्डः वेतनकालातिपातने मध्यमः अकृतकर्मवेतनप्रदाने च ॥ कZ_०२.२३.१४ ॥
Transliteration
striyā mukhasaṃdarśane'nyakāryasambhāṣāyāṃ vā pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ vetanakālātipātane madhyamaḥ akṛtakarmavetanapradāne ca
Translation
एखाद्या (स्त्री) कामगारिणीस अनुचितरीत्या चेहरा दाखवायला लावणे किंवा नेमलेल्या कामाशी असंबंधित गोष्टींबद्दल बोलणे—यासाठी अपराध्यास प्रथम (कनिष्ठ) साहसदंड; वेतन देय वेळेपलीकडे विलंब केल्यास मध्यम दंड; तसेच काम न करता वेतन दिल्यासही (मध्यम दंड)।
Word by Word
स्त्रियाby/with a woman; in relation to a woman
स्त्रिया:
TypeNoun
Rootस्त्री
Formस्त्री-शब्दः; स्त्रीलिङ्गः; तृतीया एकवचनम् (करणे/सहयोगे)
मुखface; mouth
मुख:
TypeNoun
Rootमुख
Formनपुंसकलिङ्गः; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (समासपूर्वपदम्)
संदर्शनेin (the act of) seeing; in showing/meeting (face-to-face)
संदर्शने:
TypeNoun
Rootसंदर्शन
Formनपुंसकलिङ्गः; सप्तमी एकवचनम्
अन्यother; different
अन्य:
TypeAdjective
Rootअन्य
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गः; (समासपूर्वपदम्)
कार्यbusiness; task; affair
कार्य:
TypeNoun
Rootकार्य
Formनपुंसकलिङ्गः; (समासपूर्वपदम्)
सम्भाषायाम्in conversation; in speaking with
सम्भाषायाम्:
TypeNoun
Rootसम्भाषा
Formस्त्रीलिङ्गः; सप्तमी एकवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
पूर्वःthe first/lowest (grade)
पूर्वः:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formविशेषणम्; पुल्लिङ्गः; प्रथमा एकवचनम् (दण्डस्य विशेषणम्)
साहसviolence; coercive offence; assault
साहस:
TypeNoun
Rootसाहस
Formनपुंसकलिङ्गः; (समासपूर्वपदम्)
दण्डःpenalty; fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुल्लिङ्गः; प्रथमा एकवचनम्
वेतनwages; remuneration
वेतन:
TypeNoun
Rootवेतन
Formनपुंसकलिङ्गः; (समासपूर्वपदम्)
कालtime; appointed time
काल:
TypeNoun
Rootकाल
Formपुल्लिङ्गः; (समासमध्यपदम्)
अतिपातनेin overstepping; in exceeding; in delay
अतिपातने:
TypeNoun
Rootअतिपातन
Formनपुंसकलिङ्गः; सप्तमी एकवचनम्
मध्यमःthe middle (grade)
मध्यमः:
TypeAdjective
Rootमध्यम
Formविशेषणम्; पुल्लिङ्गः; प्रथमा एकवचनम् (दण्डस्य विशेषणम्)
अकृतnot done; unperformed
अकृत:
TypeAdjective
Rootअकृत
Formकृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त-निष्पन्नं (past passive participle used adjectivally); नपुंसकलिङ्गः (समासपूर्वपदम्)
कर्मwork; service; task
कर्म:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्गः; (समासमध्यपदम्)
वेतनwages
वेतन:
TypeNoun
Rootवेतन
Formनपुंसकलिङ्गः; (समासमध्यपदम्)
प्रदानेin giving; in payment
प्रदाने:
TypeNoun
Rootप्रदान
Formनपुंसकलिङ्गः; सप्तमी एकवचनम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
Entities Mentioned
F
female worker (strī)E
employer/supervisor (implicit)S
state authority imposing sāhasa fines (implicit)FAQs
It standardizes enforcement: (1) deters coercive or improper treatment of workers (especially women), (2) ensures wage-timeliness as a compliance norm, and (3) penalizes fraudulent wage disbursement—all through predictable, scalable penalties.