Sutra 5
Devanagari script
कुप्यप्रदिष्टानां च द्रव्याणामेकैकशो वनानि निवेशयेत्द्रव्यवनकर्मान्तानटवीश्च द्रव्यवनापाश्रयाः ॥ कZ_०२.२.०५ ॥
Transliteration
kupya-pradiṣṭānāṃ ca dravyāṇām ekaikaśo vanāni niveśayet dravya-vana-karmānta-aṭavīś ca dravya-vana-apāśrayāḥ
Translation
निर्दिष्ट मौल्यवान वनउत्पाद (कुप्य) यांसाठी तो प्रत्येक प्रकारासाठी स्वतंत्र वन स्थापावे; तसेच त्या द्रव्यवनांवर अवलंबून/संलग्न उत्पादन-कार्यस्थळे व अटवीही स्थापाव्यात।
Word by Word
कुप्यप्रदिष्टानाम्of those (items) specified as ‘kupyā’ (minerals/metals etc.)
कुप्यप्रदिष्टानाम्:
TypeNoun (Genitive plural; compound)
Rootकुप्य + प्रदिष्ट
Formपुं/नपुं?; षष्ठी बहुवचनम्; समासः—कुप्ये प्रदिष्टाः (येषां) तेषाम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्ययम्
द्रव्याणाम्of goods/valuable commodities
द्रव्याणाम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी बहुवचनम्
एकैकशःone by one; individually
एकैकशः:
TypeAdverb
Rootएकैकशस्
Formअव्ययम्; क्रम/विभागार्थे
वनानिforests (forest tracts)
वनानि:
TypeNoun
Rootवन
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया बहुवचनम्
निवेशयेत्should establish/assign (set up)
निवेशयेत्:
TypeVerb
Rootनि + विश्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष एकवचनम्; causative sense in usage ‘to cause to be established/assigned’
द्रव्यवनकर्मान्तान्commodity-forests and workshops/industrial establishments
द्रव्यवनकर्मान्तान्:
TypeNoun (Accusative plural; compound)
Rootद्रव्य + वन + कर्मान्त
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया बहुवचनम्; समासे सूची—द्रव्यवनानि च कर्मान्ताः च (इत्यर्थः)
अटवीःwild forest tracts
अटवीः:
TypeNoun
Rootअटवी
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया बहुवचनम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्ययम्
द्रव्यवनापाश्रयाः(they) are support-bases/dependent settlements of the commodity-forests
द्रव्यवनापाश्रयाः:
TypeNoun (Nominative plural; compound)
Rootद्रव्यवन + अपाश्रय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचनम्; समासः—द्रव्यवनानाम् अपाश्रयाः (आश्रय-स्थाना/आधाराः)
Entities Mentioned
K
kupya (valuable forest produce)D
dravya-vana (commodity forests)K
karmānta (worksites)A
aṭavī (forest tracts)FAQs
It enables regulation, measurement, and protection: each resource zone can be monitored for extraction limits, labor control, and revenue accounting.
They form an integrated resource system: the forest is the input zone, the worksite processes outputs, and the adjoining forest-tract supports logistics, labor, and enforcement.