Sutra 1
Devanagari script
अकृष्यायां भूमौ पशुभ्यो विवीतानि प्रयच्छेत् ॥ कZ_०२.२.०१ ॥
Transliteration
akṛṣyāyāṃ bhūmau paśubhyo vivītāni prayacchet
Translation
अकृष्य जमिनीवर पशूंकरिता विवीत (कुंपण घातलेली चराई-आरक्षित जागा) द्यावी।
Word by Word
अकृष्यायाम्in (a) uncultivable / unploughable
अकृष्यायाम्:
TypeAdjective (as noun-qualifier)
Rootकृष् (कर्षणे)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी; नञ्-पूर्वक विशेषण (अ-कृष्य) + भूमौ इत्यस्य विशेषणम्
भूमौon land / in the land (plot)
भूमौ:
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी; अधिकरण
पशुभ्यःto/for the cattle (animals)
पशुभ्यः:
TypeNoun
Rootपशु
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; चतुर्थी; सम्प्रदान (हितार्थ)
विवीतानिallotted/assigned (grazing tracts/plots)
विवीतानि:
TypeParticiple (adjectival)
Rootवि-वी (वेतने/विभागे) → विवीत (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग; बहुवचन; द्वितीया; भूतकर्मणि कृदन्त (विवीत = allotted/assigned); प्रयच्छेत् इत्यस्य कर्म
प्रयच्छेत्should grant / should provide
प्रयच्छेत्:
TypeVerb
Rootप्र-यम् (यच्छति)
Formविधिलिङ्; परस्मैपदम्; एकवचन; तृतीयपुरुष; (राजा/अधिकारी) कर्ता
Entities Mentioned
A
akṛṣyā bhūmi (non-arable land)V
vivīta (grazing enclosure)P
paśu (livestock)FAQs
To avoid competition with cultivation while still extracting value from marginal land through regulated grazing and herd management.
A bounded, state-recognized grazing space—implying rules, supervision, and prevention of overuse or encroachment.