Sutra 15
Devanagari script
खरुम्बः पाण्डुरोहितः सिन्दुवारपुष्पवर्णो वा तीक्ष्णधातुः ॥ कZ_०२.१२.१५ ॥
Transliteration
kharumbaḥ pāṇḍurohitaḥ sinduvārapuṣpavarṇo vā tīkṣṇadhātuḥ
Translation
‘तीक्ष्ण’ धातू/खनिज (कठोर/प्रबळ धातू—बहुधा लोखंड/पोलाद वर्ग) ‘खरुम्ब’ म्हणून ओळखला जातो. तो पांडुर-लालसर असतो किंवा सिन्दुवार फुलांच्या रंगाचा असतो.
Word by Word
खरुम्बःKharumba (a particular mineral/ore), characterized as below.
खरुम्बः:
TypeNoun
Rootखरुम्ब
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः (नाम)
पाण्डुर-रोहितःpale-reddish (in color).
पाण्डुर-रोहितः:
TypeAdjective
Rootपाण्डुर + रोहित
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम् (खरुम्बस्य)
सिन्दुवार-पुष्प-वर्णःhaving the color of the flowers of the sinduvāra plant.
सिन्दुवार-पुष्प-वर्णः:
TypeAdjective
Rootसिन्दुवार + पुष्प + वर्ण
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; षष्ठी-तत्पुरुषः (सिन्दुवारस्य पुष्पस्य वर्णः इव)
वाor.
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्ययम्; विकल्पार्थक-समुच्चय/विकल्प (or)
तीक्ष्ण-धातुःa sharp/strong ore/metal (i.e., of keen/strong quality).
तीक्ष्ण-धातुः:
TypeNoun (with adjective as compound)
Rootतीक्ष्ण + धातु
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; कर्मधारयः (तीक्ष्णः धातुः)
Entities Mentioned
T
tīkṣṇa-dhātu (iron/steel class)K
kharumba (ore type)S
sinduvāra (color reference)FAQs
Because strong iron/steel underpins weapons, tools, and infrastructure; identifying and classifying it supports state security and productive capacity.