Sutra 40
Devanagari script
स्थूलं गुरु प्रहारसहं समकोटिकं भाजनलेखि तर्कुभ्रामि भ्राजिष्णु च प्रशस्तम् ॥ कZ_०२.११.४० ॥
Transliteration
sthūlaṃ guru prahārasahaṃ samakoṭikaṃ bhājanalekhi tarkubhrāmi bhrājiṣṇu ca praśastam
Translation
प्रशस्त (हिरा) तो जो मोठा, जड, आघातसह, समकोनी/समधार, भांड्यावर रेघ/खरचट काढणारा, तकुआ/भ्रमर फिरवणारा आणि तेजस्वी असतो।
Word by Word
स्थूलम्thick, stout (in build)
स्थूलम्:
TypeAdjective
Rootस्थूल
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया (विशेषण; ‘(भाण्डम्) स्थूलम्’)
गुरुheavy
गुरु:
TypeAdjective
Rootगुरु
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया (विशेषण; ‘heavy’)
प्रहारसहम्withstanding blows; impact-resistant
प्रहारसहम्:
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootसह (√सह्)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; समासः प्रहारस्य सहम् = प्रहारसहम् (प्रहारं सहते इति)
समकोटिकम्even-edged; with a uniform rim
समकोटिकम्:
TypeAdjective (compound)
Rootकोटि
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘समाः कोटयः यस्य तत्’ / ‘समकोटि’ इति विशेषण
भाजनलेखिhaving (clear) incised markings/lines on the vessel
भाजनलेखि:
TypeAdjective (Kṛdanta/compound)
Rootलेख (√लिख्)
Formपुं/नपुंसक-प्रातिपदिकवत्, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘भाजने लेखि’ = (भाजनं) लेखति/लेखयति इति—‘marking/scratching the vessel’ (विशेषण)
तर्कुभ्रामिspindle/lathe-turned; well-turned
तर्कुभ्रामि:
TypeAdjective (Kṛdanta/compound)
Rootभ्रम (√भ्रम्)
Formपुं/नपुंसक-प्रातिपदिकवत्, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘तर्कु-भ्रामि’ = तर्कुणा भ्राम्यति/भ्रामयति इति (lathe-turned)
भ्राजिष्णुshining; lustrous
भ्राजिष्णु:
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootभ्राज (√भ्राज्)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘भ्राजिष्णु’ (इष्णु-प्रत्ययः) = shining, lustrous
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
प्रशस्तम्commended; approved; of good quality
प्रशस्तम्:
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootप्रशस्त (√शंस्)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘प्र-शस्त’ (क्त) = praised/approved
Entities Mentioned
V
vajra (implied)FAQs
To give officials operational criteria for acceptance, valuation, and dispute resolution, reducing arbitrary judgments and corruption opportunities.
They serve as practical field assays for hardness and workmanship/shape, usable without advanced instruments.