Sutra 24

Devanagari script

मत्स्यप्लवहरितपण्यानां सेतुषु राजा स्वाम्यं गच्छेत् ॥ कZ_०२.०१.२४ ॥

Transliteration

matsya-plava-harita-paṇyānāṃ setuṣu rājā svāmyaṃ gacchet

Translation

सेतु-कार्यांशी संबंधित मासे, नौका/प्लव (फेरी इ.) आणि हिरवी उपज/भाज्या यांवर राजाचा स्वामित्वाधिकार असेल (म्हणजे नियमन व महसूल वसुली).

Word by Word

• मत्स्य: fish
• Type: Noun
• Root: मत्स्य
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• प्लव: raft/boat
• Type: Noun
• Root: प्लव
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• हरित: green produce/vegetables
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: हरित
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• पण्यानाम्: of saleable goods/merchandise
• Type: Noun
• Root: पण्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन

• सेतुषु: at/among the dams/embankments (hydraulic works)
• Type: Noun
• Root: सेतु
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी बहुवचन

• राजा: the king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• स्वाम्यम्: ownership/proprietary right
• Type: Noun
• Root: स्वाम्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन

• गच्छेत्: should go/should accrue (to)
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन

Entities Mentioned

• rājā
• fishery users
• ferry operators
• produce traders

More Details

FAQs

Why tie fisheries and ferry rights to setu administration?

Because irrigation works create/manage water-bodies that generate ancillary incomes; the state claims these rents to fund maintenance and assert regulatory control.