Sutra 44
Devanagari script
इतोऽर्थ इतरतोऽनर्थसंशय इत्युभयतोऽर्थानर्थसंशयापद् ॥ कZ_०९.७.४४ ॥
Transliteration
ito'rtha itarato'narthasaṃśaya ityubhayato'rthānarthasaṃśayāpad
Translation
जेव्हा एका बाजूला निश्चित लाभ असतो आणि दुसऱ्या बाजूला हानी संशयास्पद असते—तेव्हा ही लाभ व संशयित हानीची दोन्ही बाजूंनी आपत्ती होय.
Word by Word
इतःfrom here; on this side; in this case
इतः:
TypePronoun/Adverb
Rootइदम्
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
अर्थःbenefit; advantage; gain
अर्थः:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
इतरतःfrom the other side; otherwise; in the other case
इतरतः:
TypeAdjective/Adverb
Rootइतर
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
अनर्थharm; loss; disadvantage
अनर्थ:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (समास-पूर्वपद in अनर्थसंशयः)
संशयःdoubt; uncertainty
संशयः:
TypeNoun
Rootसंशय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (समास-उत्तरपद in अनर्थसंशयः)
इतिthus; as follows
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्यय; इत्यादि-निदर्शनार्थक
उभयतःfrom both sides; in both ways
उभयतः:
TypeAdverb
Rootउभय
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
अर्थbenefit; gain
अर्थ:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (समास-पूर्वपद in अर्थानर्थसंशयापत्)
अनर्थharm; loss
अनर्थ:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (समास-मध्यपद in अर्थानर्थसंशयापत्)
संशयdoubt; uncertainty
संशय:
TypeNoun
Rootसंशय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (समास-मध्यपद in अर्थानर्थसंशयापत्)
आपत्calamity; predicament; crisis
आपत्:
TypeNoun
Rootआपद्
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; धातुज-प्रातिपदिक (आपद् > आपत्)
FAQs
It is structurally more favorable: the upside is assured while the downside is only possible, suggesting a more permissive stance—subject to safeguarding core capacities.