Sutra 53
Devanagari script
तीक्ष्णमुत्साहिनं व्यसनिनं स्थितशत्रुं वा गूढपुरुषाः शस्त्राग्निरसादिभिः साधयेयुः सौकर्यतो वा तेषामन्यतमः ॥ कZ_०९.६.५३ ॥
Transliteration
tīkṣṇam utsāhinaṃ vyasaninaṃ sthitaśatruṃ vā gūḍhapuruṣāḥ śastrāgni-rasādibhiḥ sādhayeyuḥ saukaryato vā teṣām anyatamaḥ.
Translation
गूढ पुरुष (गुप्तहेर) तीक्ष्ण, अत्यंत उत्साही, व्यसनी किंवा स्थिर शत्रू यास शस्त्र, अग्नी, विष इत्यादींनी नष्ट/निष्क्रिय करावेत; किंवा सोयीप्रमाणे त्यांपैकी कोणत्याही एका उपायाने.
Word by Word
तीक्ष्णम्a fierce/harsh (person)
तीक्ष्णम्:
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण
Formविशेषण; नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्मपद)
उत्साहिनम्an energetic/enterprising (person)
उत्साहिनम्:
TypeAdjective
Rootउत्साहिन्
Formविशेषण; पुल्लिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
व्यसनिनम्a person given to vices/addictions
व्यसनिनम्:
TypeAdjective
Rootव्यसनिन्
Formविशेषण; पुल्लिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
स्थितशत्रुम्an entrenched/established enemy
स्थितशत्रुम्:
TypeNoun (with participial qualifier)
Rootशत्रु
Formसमासः (स्थितः शत्रुः); पुल्लिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
गूढपुरुषाःsecret agents/spies
गूढपुरुषाः:
TypeNoun
Rootगूढपुरुष
Formसमासः (गूढाः पुरुषाः); पुल्लिङ्ग; बहुवचन; प्रथमा (कर्तृपद)
शस्त्राग्निरसादिभिःby weapons, fire, poison/juices, and the like
शस्त्राग्निरसादिभिः:
TypeNoun (instrumental plural)
Rootशस्त्र/अग्नि/रस/आदि
Formसमाहार/इतरेतर-द्वन्द्वः + ‘आदि’; तृतीया बहुवचन (करण)
साधयेयुःshould accomplish/bring about (i.e., neutralize)
साधयेयुः:
TypeVerb
Rootसाध्
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; धातुः साध् (साधने)
सौकर्यतःaccording to convenience/ease
सौकर्यतः:
TypeAdverb (ablatival)
Rootसौकर्य
Formपञ्चमी एकवचन; हेतौ/कारणे अव्ययीभाववत् प्रयोगः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
तेषाम्of them/of those (means)
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी बहुवचन (सम्बन्ध)
अन्यतमःany one (of them)
अन्यतमः:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्यतम
Formपुल्लिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
Entities Mentioned
G
gūḍhapuruṣa (covert agent)S
sthitaśatru (persistent enemy)FAQs
The gūḍhapuruṣa (covert agent) is tasked with neutralizing high-risk enemies using clandestine means such as weapons, arson, or poison, chosen by feasibility.
Targets include the ruthless, the highly energetic (hard to deter), the vice-addicted (vulnerable yet dangerous), and the persistent enemy who remains hostile over time.