Sutra 27
Devanagari script
मित्रव्यञ्जनो वा ब्रूयादेतान् चित्तज्ञानार्थमुपधास्यति वो राजा तदस्याख्यातव्यमिति ॥ कZ_०९.५.२७ ॥
Transliteration
mitravyañjano vā brūyād etān cittajñānārtham upadhāsyati vo rājā tad asyākhyātavyam iti
Translation
किंवा ‘मित्र-रूप’ (मित्रासारखा वावरणारा गुप्तहेर) म्हणावा— ‘राजा तुमचे मन जाणून घेण्यासाठी तुमची परीक्षा घेईल; तेव्हा तुम्ही जे उत्तर द्याल ते त्याला कळवावे।’
Word by Word
मित्रव्यञ्जनःa ‘friend-disguised’ agent / one who appears as a friend
मित्रव्यञ्जनः:
TypeNoun
Rootमित्र; व्यञ्जन
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘मित्रस्य व्यञ्जनः’ = मित्र-रूपेण/मित्र-चिह्नेन परिचायकः (agent-noun)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
ब्रूयात्should say / should speak
ब्रूयात्:
TypeVerb
Rootब्रू (ब्रवीति)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
एतान्these (persons/things)
एतान्:
TypePronoun
Rootएतद्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचन (object)
चित्तज्ञानार्थम्for the purpose of knowing (their) mind/intent
चित्तज्ञानार्थम्:
TypeNoun (indeclinable compound used adverbially)
Rootचित्त; ज्ञान; अर्थ
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; क्रियाविशेषणवत्—‘चित्तस्य ज्ञानार्थम्’
उपधास्यतिwill test (them) by means of a provocation/temptation (upadhā)
उपधास्यति:
TypeVerb
Rootउपधा + अस् (भवति) → उपधास्यति (causative/denominative usage in Arthaśāstra sense)
Formलृट्/लुट्-प्राय भविष्यत्, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; अर्थतः ‘उपधां करिष्यति/उपधया परीक्षिष्यति’
वःof you / your
वः:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formषष्ठी-बहुवचन (enclitic)
राजाthe king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (कर्ता)
तत्that / therefore
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; अत्र वाक्य-सम्बन्धकं ‘तस्मात्/तद्’ = ‘therefore/that’
अस्यof him / his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचन
आख्यातव्यम्must be reported / should be informed
आख्यातव्यम्:
TypeVerbal adjective (gerundive)
Rootआ + ख्या (to tell, declare)
Formकृत्य-प्रत्यय (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; कर्मणि-भावः—‘(इदं) आख्यातव्यम्’ = must be reported
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formवाक्य-समाप्त्यर्थक-अव्यय
Entities Mentioned
K
kingM
mitravyañjana (feigned friend/agent)FAQs
An intermediary lowers suspicion and elicits more candid reactions, producing better signals of true intent and loyalties.
It reduces information asymmetry about elites/officials and helps preempt betrayal by detecting predispositions early.