Sutra 27
Devanagari script
प्रतिहतविक्रमं त्वां भर्तर्य् पण्यं करिष्यति त्वया वा संधिं कृत्वा भर्तारमेव प्रसादयिष्यति ॥ कZ_०९.३.२७ ॥
Transliteration
pratihatavikramaṃ tvāṃ bhartary paṇyaṃ kariṣyati; tvayā vā saṃdhiṃ kṛtvā bhartāram eva prasādayiṣyati
Translation
तुझा पराक्रम मोडून तो तुला तुझ्या स्वामीबरोबरच्या सौद्याची वस्तू करील; किंवा तुझ्याशी संधि करून तो फक्त तुझ्या स्वामीलाच प्रसन्न करील (तुला बाजूला सारून)।
Word by Word
प्रतिहतविक्रमम्(you) whose prowess has been checked/repulsed
प्रतिहतविक्रमम्:
TypeNoun (adjectival use)
Rootविक्रम
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषणम् (त्वाम् इत्यस्य) — ‘प्रतिहत’ (ppp of √हन् with प्रति) + ‘विक्रम’
त्वाम्you (object)
त्वाम्:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formद्वितीया एकवचन
भर्तरिin/with respect to (her) husband
भर्तरि:
TypeNoun
Rootभर्तृ
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (अधिकरणे)
पण्यम्a saleable commodity; (as) merchandise
पण्यम्:
TypeNoun
Rootपण्य
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; कर्म
करिष्यतिwill make
करिष्यति:
TypeVerb
Root√कृ
Formलृट् (भविष्यत्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
त्वयाby you / with you
त्वया:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formतृतीया एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
सन्धिम्a treaty; alliance/peace agreement
सन्धिम्:
TypeNoun
Rootसन्धि
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; कर्म
कृत्वाhaving made / after concluding
कृत्वा:
TypeGerund (Absolutive)
Root√कृ
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया
भर्तारम्(her) husband
भर्तारम्:
TypeNoun
Rootभर्तृ
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; कर्म
एवindeed; just
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअव्यय; अवधारणार्थक
प्रसादयिष्यतिwill conciliate / will win over / will appease
प्रसादयिष्यति:
TypeVerb (causative)
Root√सद् (causative: √सद् → प्रसादयति)
Formणिजन्त (causative), लृट् (भविष्यत्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘प्रसन्नं करिष्यति’
Entities Mentioned
E
enemy (implicit)B
bhartṛ (master/sovereign)D
defecting agent/official (implicit)FAQs
A rival power treats defectors as bargaining chips, not partners; once leverage is extracted, the person is traded away or discarded.