Sutra 17
Devanagari script
तेषामन्यतममुत्तिष्ठमानं संधिना मन्त्रयुद्धेन कूटयुद्धेन वा प्रतिव्यूहेत ॥ कZ_१२.१.१७ ॥
Transliteration
teṣām anyatamam uttiṣṭhamānaṃ saṃdhinā mantrayuddhena kūṭayuddhena vā prativyūheta
Translation
त्यांपैकी जो कोणी सामर्थ्यात उभारी घेत असेल, त्याच्याविरुद्ध संधी करून, ‘मंत्रयुद्ध’ (सल्ला/कूटनीतिक-राजकीय डावपेचांनी युद्ध) किंवा कूटयुद्ध (गुप्त/अनियमित युद्ध) यांद्वारे प्रतिव्यूह रचावा।
Word by Word
तेषाम्of them (among those)
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-बहुवचनम् (Gen. pl.), सर्वनाम
अन्यतमम्any one (of them)
अन्यतमम्:
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्यतम
Formद्वितीया-एकवचनम् (Acc. sg.), नपुंसकलिङ्गम्; ‘one of the others/any one (of them)’
उत्तिष्ठमानम्one who is rising/advancing (to action)
उत्तिष्ठमानम्:
TypeVerb (Participle)
Rootउत्-स्था
Formवर्तमानकृदन्तः (शतृ/शानच्), कर्मणि/कर्तरि प्रयोगे प्रायः कर्तरि; द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; ‘rising/setting out/advancing’
संधिनाby means of a treaty/alliance
संधिना:
TypeNoun
Rootसंधि
Formतृतीया-एकवचनम् (Instr. sg.), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः; means ‘by/with alliance/treaty’
मन्त्रयुद्धेनby counsel-war / war of strategy
मन्त्रयुद्धेन:
TypeNoun (Compound)
Rootमन्त्र + युद्ध
Formतृतीया-एकवचनम् (Instr. sg.), नपुंसकलिङ्गम्; ‘war by counsel/stratagem’
कूटयुद्धेनby covert/deceptive war
कूटयुद्धेन:
TypeNoun (Compound)
Rootकूट + युद्ध
Formतृतीया-एकवचनम् (Instr. sg.), नपुंसकलिङ्गम्; ‘deceitful/secret war’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्ययम्; विकल्पार्थकः (or)
प्रतिव्यूहेतhe should counter-deploy / counteract
प्रतिव्यूहेत:
TypeVerb
Rootप्रति-वि-ऊह्
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्; ‘should counter-arrange/should counter-deploy’
Entities Mentioned
R
rising adversaryM
ministers/diplomatic apparatusFAQs
He offers a tiered toolkit: formal agreement (saṃdhi), political-diplomatic contest (mantrayuddha), and covert/irregular operations (kūṭayuddha).
A planned counter-deployment—requiring intelligence, coordination, and matching means to the adversary’s trajectory.