Adhyaya 358
Chapter 358 — कृत्सिद्धरूपम् (The Established Forms of Kṛt: Primary Nominal Derivatives)
व्याकरणाच्या अभ्यासक्रमात तिङ्-सिद्धरूपानंतर हा अध्याय कृत्-सिद्धरूपाकडे वळतो. कुमार कृत्-प्रत्ययांनी भाव (क्रिया/अवस्था), कर्म (वस्तू) आणि कर्तृ (कर्ता) या तीन अर्थक्षेत्रांत नामे व कृदंत कसे सिद्ध होतात ते सांगतो. ल्युṭ/क्तिन्/घञ् हे भाववाचक; क्त-प्रकारचे कृदंत प्रामुख्याने कर्तृवाचक असून कधी भाव किंवा कर्मही दर्शवितात; शतृ/शानच, वुण्/तृच इत्यादींनी कृदंत/कर्तृवाचक रूपे बनतात. क्विप्-निर्मित रूपे (उदा. स्वयम्भू), लिट्-संबद्ध कृदंत-प्रकार (क्वन्सु/कान) आणि छंदसमध्ये बहुल उणादि-व्युत्पत्ती यांचाही विशेष उल्लेख आहे. ‘प्रत्यय–अर्थ–उदाहरण’ या वर्गीकरणातून व्याकरणशास्त्र हे यथार्थ बोध व धर्म्य संवादासाठी प्रकट साधन आहे, असे प्रतिपादन केले आहे.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It systematizes kṛt-affixes (primary nominal derivatives), mapping specific suffixes to the three derivational senses—bhāva (action/state), karman (object), and kartṛ (agent)—with representative examples and special Vedic formations.
By refining linguistic precision, it supports correct mantra/scriptural understanding and disciplined communication; this aligns scholarship and ritual accuracy (dharma) with the broader puruṣārtha framework, where knowledge serves both worldly competence (bhukti) and liberating insight (mukti).