Adhyaya 357
Tिङ्विभक्तिसिद्धरूपम् (Established Forms of Tiṅ-Inflections)
या अध्यायात पुराणीय विश्वकोशीय चौकटीत तिङ्-प्रत्ययांचे (क्रियापदाचे पुरुष-वचन-प्रत्यय) संक्षिप्त व्याकरण-प्रकरण दिले आहे आणि भाव, कर्म व कर्तृ-प्रयोगांतील त्यांचा विनियोग स्पष्ट केला आहे. आधीच्या उणादि विषयात पाठ-विच्छेदाचा उल्लेख करून लकारांचे अर्थक्षेत्र क्रमाने सांगितले आहे—लट् वर्तमान, लिङ् विधी/आशीर्वाद, लोट् आज्ञा/आशीष, लङ् दूर भूत, लुङ् व लिट् भूत (लिट् मध्ये परोक्ष/अदृष्ट विशेष), तसेच लुट्/लृङ् भविष्य. परस्मैपद-आत्मनेपद भेदासह पुरुष-प्रत्ययांची यादी देऊन भू व एध् इत्यादी धातूंवर रूपे दाखवली आहेत; इतर धातुगट व विकरण-सूचना येतात. शेवटी सन् (इच्छार्थ), णिच् (प्रेरणार्थ), यङ् (आवृत्ती) व यङ्लुक् अशी व्युत्पन्न रूपे उदाहरणे व ‘रूपक’ नमुन्यांनी जोडून समजावली आहेत।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
The mapping of lakāras to time/meaning (present, past, future, injunction, benediction, conditional) along with tiṅ-ending paradigms across persons and voices, illustrated via bhū/edh and related dhātu examples plus san–ṇic–yaṅ derivations.
By safeguarding linguistic precision for mantra and śāstra, it supports correct ritual speech and disciplined study; this technical clarity is framed as Agneya Vidya—worldly mastery (bhukti) placed in service of dharma and inner purification toward mukti.