Adhyaya 201
Worship of the Nine Vyūhas (Nava-vyūha-arcana)
या अध्यायात पूर्वीच्या दीपदान-व्रताची समाप्ती सांगून तत्क्षणी हरिप्रणीत नवव्यूह-आराधनेची तांत्रिक विधी सुरू होते. अग्नि कमळ-मंडलाची रचना शिकवतात—मध्यभागी वासुदेव, दिशांना संकर्षण, प्रद्युम्न, अनिरुद्ध व नारायण; प्रत्येकासाठी विशिष्ट बीजाक्षरे, तत्त्व/कर्मस्थान आणि जल-स्थापन इत्यादी निर्देश आहेत. पुढे सद्ब्रह्मा, विष्णु, नृसिंह, भूर-वराह आदी रूपांचे मंत्र-बीज-विन्यास, द्वारस्थानी व पश्चिम दिशेत सहाय्यक न्यास, गरुड व गदा-मंत्रांचे विशेष प्रयोग येतात. नंतर बाह्य मंडलातून अंतर्मुख साधना—दशांग-क्रम पूजा, दिक्पालांसाठी घट-स्थापन, तोरण-वितान कल्पना आणि चंद्रामृत ध्यान. शेवटी बारा बीजांनी न्यास करून ‘दैवी देह’ निर्माण, पुष्पक्षेपाने शिष्य-ओळख, शुद्धीसाठी होमसंख्या व दीक्षा-दक्षिणा सांगितली आहे—दीक्षेला या कर्मविज्ञानाची सामाजिक व आध्यात्मिक मुद्रा मानले आहे।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
A lotus-maṇḍala Navavyūha worship beginning with Vāsudeva at the center, followed by directional deity placements with specific bīja-syllables, then internalization through visualization, daśāṅga-krama, and nyāsa culminating in dīkṣā.
After mandala and mantra placements, it shifts to subtle-body contemplation (lunar nectar), self-identification with Viṣṇu, and nyāsa that produces a “divine body,” explicitly valuing heart-worship of Hari (anirmālyā) as the inner completion of the rite.
Disciples are seated to the left, identify a chosen form by blind flower-casting, perform homa with 108 and then 1000 oblations for purification, and receive dīkṣā after payment of prescribed fees honoring the guru.