Adhyaya 198
Monthly Vows (Māsa-vratāni) and Cāturmāsya Disciplines; Introduction of Kaumudī-vrata
या अध्यायात भगवान अग्नी मास-व्रतांना भुक्ती व मुक्ती देणारा शिस्तबद्ध साधनमार्ग सांगतात. प्रारंभी चातुर्मास्याचे नियम—विशेषतः पवित्र चार महिन्यांत तेल-अभ्यंगाचा त्याग—आणि पुढे महिन्यानुसार त्याग व दान (उदा. वैशाखात गोदान; माघ किंवा चैत्रात गूळ-गाय दान) वर्णिले आहे. नक्तभोजन, एकभक्त, फलव्रत, आडदिवशी उपवास, मौन, चांद्रायण व प्राजापत्य इत्यादी आहार-आचरण तपांमुळे स्वर्ग, विष्णुलोक आणि अखेरीस मोक्षाभिमुख पुण्य अशी क्रमिक फलश्रुती सांगितली आहे. संकल्प व काल-निश्चितीने व्रत पूर्ण होते—चातुर्मास्याची तयारी, सूर्य कर्क राशीत प्रवेशताना हरिपूजन, आणि मध्ये मृत्यू आला तरी व्रत पूर्ण मानावे अशी प्रार्थना। शेवटी आश्विनातील कौमुदी-व्रत: द्वादशीला विष्णुपूजा पुष्प, दीप, तूप व तीळतेल अर्पण करून ‘ॐ नमो वासुदेवाय’ मंत्रजप; चारही पुरुषार्थ प्राप्त होतात।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
Renunciation of oil-anointing (abhyanga/taila-tyāga) during the four months beginning with Āṣāḍha, paired with dawn-bathing and devotion to Hari.
It repeatedly couples renunciation/fasting with formal gifts—especially go-dāna and guḍa-dhenu—presenting donation as the outward completion of inner restraint and a generator of merit and higher worlds.
The Kaumudī-vrata (Āśvina) is introduced: on Dvādaśī, worship Viṣṇu with lotus-type flowers, offer lamp and naivedya using ghee and sesame-oil, and recite ‘Om namo Vāsudevāya’.
By mapping regulated conduct (niyama), calendrical worship, and charitable giving to tangible outcomes (bhukti) while explicitly promising Viṣṇuloka/Vaikuṇṭha and liberation-oriented fruits (mukti), culminating in the fourfold puruṣārtha attainment through Kaumudī-vrata.