Adhyaya 179
Caturthī-vratāni (Vows of the Fourth Lunar Day)
भगवान अग्नी चतुर्थी-आधारित व्रतांचे शिस्तबद्ध निरूपण करतात व ही व्रते भुक्ती आणि मुक्ती—दोन्ही फल देणारी साधना आहे असे सांगतात. आरंभी पाठ/हस्तलिखित-भेदाची सूचनाही येते; नंतर मास व तिथीनुसार विधी. माघ शुक्ल चतुर्थीस उपवास व पूजन, ज्यात देवाचा ‘गुण’ हा पूजेचा केंद्रबिंदू मानला आहे. पंचमीपर्यंत तीळ-भाताचा नैवेद्य देऊन वर्षभर निर्विघ्न कल्याणाची प्राप्ती; ‘गं स्वाहा’ हा मूलमंत्र आणि ‘गाम्’ इत्यादींनी हृदय-आदि अङ्गन्यास. ‘आगच्छ उल्का’ने आवाहन व ‘गच्छ उल्का’ने विसर्जन, गुग्गुळ-सुगंध व मोदक नैवेद्य, तसेच गणेश-गायत्रीसदृश अतिरिक्त मंत्र. शेवटी भाद्रपद चतुर्थीचा कृच्छ्र, फाल्गुन चतुर्थीची रात्र-उपवास ‘अविघ्ना’, आणि चैत्र चतुर्थीस दमन/दूर्वा अर्पून गणपूजा—अशी विशेष व्रते मंगळ व शुद्धीची साधने म्हणून मांडली आहेत।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It specifies mantra-technology and ritual sequencing: the mūla-mantra “gaṁ svāhā,” its gāmādi application as hṛdaya and aṅga-mantras for nyāsa, and the precise āvāhana–visarjana formulas (“āgaccha ulkā” / “gaccha ulkā”) alongside prescribed offerings.
By presenting Caturthī vratas as disciplined, time-bound sādhana that removes obstacles (Avighnā), cultivates restraint (fasting/kṛcchra), and aligns ritual action with inner purification—thereby supporting both worldly stability (Bhukti) and liberation-oriented refinement (Mukti).