Adhyaya 178
Tṛtīyā-vratāni (Vows for the Third Lunar Day): Lalitā Tṛtīyā, Mūla-Gaurī Vrata, and Saubhāgya Observances
भगवान अग्नी द्वितीया-व्रतांपासून तृतीया-व्रतांकडे वळतात व ती भुक्ती व मुक्ती देणारी आहेत असे सांगतात. चैत्र शुक्ल तृतीयेला मूलागौरी-व्रत—गौरीचा हर (शिव) यांच्याशी विवाहस्मरण—तिळस्नानाने शुद्धी करून सुरू होते; नंतर गौरीसह शंभूचे संयुक्त पूजन ‘सुवर्णफळ’ इत्यादी मंगल अर्पणांनी करावे. पुढे मंत्र-न्यास/अंगपूजेचा विस्तृत भाग येतो—पायापासून मस्तकापर्यंत विविध अंगांवर दिव्य नाम-शक्तींची स्थापना करून देहपूजेत शिव-शक्ती तत्त्वाचा समन्वय केला आहे. पुष्पे, सुगंधी द्रव्ये, महिन्यानुसार अर्पण-क्रम आणि शेवटी दानविधी—ब्राह्मण दांपत्याचा सत्कार, वस्तूंचे संच, तसेच गाईंसह सुवर्ण उमा–महेश्वर प्रतिमेचे महादान—वर्णिले आहे. वैशाख, भाद्रपद/नाभस्य व मार्गशीर्ष हे पर्यायी काळ, आणि दुसऱ्या पद्धतीत पुनःपुन्हा पूजन व मृत्युञ्जय-जप सांगितला आहे. अखेरीस सौभाग्य-व्रत (विशेषतः फाल्गुन तृतीयेला मीठत्याग) व तृतीयांवरील देवीरूपांची मालिका देऊन सौभाग्य व स्वर्गफल प्रतिपादिले आहे।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
The chapter primarily teaches Tṛtīyā-vratas, especially Lalitā Tṛtīyā and the Mūla-Gaurī vrata, including a detailed mantra-nyāsa and concluding dāna; it also introduces the Saubhāgya-vrata for marital prosperity.
By embedding limb-wise mantra-nyāsa (a technical ritual technology) within Śiva–Śakti worship and ethical-social duties (honoring a brāhmaṇa couple and dāna), the chapter frames embodied discipline and generosity as means toward both prosperity (bhukti) and liberation (mukti).
Caitra śukla tṛtīyā is highlighted for Lalitā/Mūla-Gaurī; alternative performance months include Vaiśākha, Bhādrapada (Nābhasya), and Mārgaśīrṣa, with additional mentions of Māgha and Bhādra for Tṛtīyā-vrata practice.