Adhyaya 89
Teaching of the One-Principle (Ekatattva) Initiation (एकतत्त्वदीक्षाकथनम्)
भगवान अग्नी वसिष्ठांना ‘एकतत्त्व-दीक्षा’ हा संक्षिप्त दीक्षाविधी सांगतात, जो ईशान-कल्प व प्रतिष्ठा-परंपरेत सुटसुटीत उपाय मानला आहे. साधकाने प्रथम स्वतः योग्य क्रमाने सूत्रबंध इत्यादी पूर्वकर्मे पूर्ण करावीत. नंतर कालाग्नीपासून शिवापर्यंतची सर्व तत्त्वमालिका एका सम-परम वास्तवात अंतर्भूत करावी—जशी एका धाग्यात मणी गुंफलेले असतात. शिवतत्त्वापासून देवतेचे आवाहन करून, पूर्वोक्त गर्भाधानादी संस्कार मूलमंत्राच्या बळाने करावेत आणि विधीपूर्णतेसाठी शुल्क/दक्षिणा इत्यादी सर्व देय अर्पण करावे. अखेरीस तत्त्व-वातयुक्त ‘पूर्ण’ दीक्षा देऊन, एका पद्धतीनेच शिष्याला निर्वाणप्राप्ती साध्य होते असे प्रतिपादन आहे. समारोपात योजने व स्थैर्यासाठी निर्दिष्ट कलशांनी शिव-कुंभाभिषेक केला जातो.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये निर्वाणदीक्षासमापनं नाम अष्टाशीतितमो ऽध्यायः अथोननवतितमो ऽध्यायः एकतत्त्वदीक्षाकथनं ईश्वर उवाच अथैकतात्त्विकी दीक्षा लघुत्वादुपदिश्यते सूत्रबन्धादि कुर्वीत यथायोगं निजात्मना
अशा प्रकारे आदिमहापुराण अग्निपुराणातील ‘निर्वाणदीक्षासमापन’ नावाचा अठ्ठ्याऐंशीवा अध्याय समाप्त झाला। आता एकोणनव्वदावा अध्याय—‘एकतत्त्वदीक्षाकथन’ आरंभ होतो। ईश्वर म्हणाले—आता लघु असल्यामुळे ‘एकतत्त्व’ दीक्षा उपदेशिली जाते। यथायोग्य स्वतःच्या हाताने सूत्रबन्ध इत्यादी पूर्वकर्मे करावीत।
Verse 2
कालाग्न्यादिशिवान्तानि तत्त्वानि परभावयेत् समतत्त्वे समग्राणि सूत्रे मणिगणानिव
कालाग्नीपासून आरंभ करून शिवपर्यंतची तत्त्वे परम भावाने चिंतन करावीत. ती सर्व समतत्त्वात पूर्णपणे अशी गुंफलेली आहेत, जशी सूत्रात मण्यांची माळ।
Verse 3
आवाह्य शिवतत्त्वादि गर्भाधानादि पूर्ववत् मूलेन किन्तु कुर्वीत सर्वशुल्कसमर्पणं
शिवतत्त्वादीचे आवाहन करून, गर्भाधानादी विधी पूर्वोक्त रीतीने—परंतु मूलमंत्राने—कराव्यात; तसेच सर्व शुल्क/दक्षिणा इत्यादी देवतेस अर्पण करावी।
Verse 4
प्रददीत ततः पूर्णां तत्त्ववातोपगर्भितां एकयैव यया शिष्यो निर्वाणमधिगच्छति
त्यानंतर तत्त्वांच्या प्राणवायूने परिपूर्ण अशी संपूर्ण विद्या/उपदेश तो त्या एकाच विधीने द्यावा, ज्यायोगे शिष्य निर्वाण प्राप्त करतो।
Verse 5
योजनायै शिवे चान्यां स्थिरत्वापादनाय च दत्वा पूर्णां प्रकुर्वीत शिवकुम्भाभिषेचनं
योजना-विधीसाठी शिवेला एक कुंभ आणि स्थैर्यप्रदानासाठी शिवाला दुसरा कुंभ अर्पण करून, नंतर पूर्ण कुंभ समर्पित करून शिवकुंभाभिषेक करावा।
Frequently Asked Questions
Its concision and unifying method: the entire tattva-series (Kālāgni through Śiva) is contemplated as held within one equal Reality, enabling a complete transmission through a single streamlined procedure.
By framing correct preliminaries, tattva-contemplation, mūla-mantra-based rites, and Śiva-kumbha abhiṣeka as a complete initiatory transmission (pūrṇā) through which the disciple is said to attain nirvāṇa.