Adhyaya 323

Verse 1

उरूप चट प्रचट कट वम घातय हूं फट् अघोरास्त्रम् इत्य् आग्नेये महापुराणे षडङ्गान्यघोरस्त्राणि नाम द्वाविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ त्रयोविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः रुद्रशान्तिः ईश्वर उवाच शिवशान्तिं प्रवक्ष्यामि कल्पाघोरप्रपूर्वकम् सप्तकोट्यधिपो घोरो ब्रह्महत्याद्यघार्दनः

‘उरूप, चट्, प्रचट्, कट्, वम्, घातय, हूं, फट्’—हा अघोरास्त्र-मंत्र आहे। अशा प्रकारे अग्नि-महापुराणातील ‘षडङ्ग-अघोरास्त्रे’ नावाचा ३२३वा अध्याय समाप्त. आता ३२४वा अध्याय ‘रुद्रशान्ति’ आरंभ होतो. ईश्वर म्हणाले: “अघोर-कल्पपूर्वक शिवशान्तीचे विधान मी सांगतो. सात कोटी गणांचा अधिपती, भयंकर (अघोर) रुद्र, ब्रह्महत्या इत्यादी पापांचा नाश करतो।”

Verse 2

उत्तमाधमसिद्धीणामालयो ऽखिलरोगनुत् दिव्यान्तरीक्षभौमानामुत्पातानां विमर्दनः

तो उत्तम व अधम—सर्व सिद्धींचा आश्रय आहे, सर्व रोगांचा नाश करणारा आहे, आणि दिव्य, आंतरिक्ष व भौम—या तिन्ही प्रकारच्या उत्पातांचा विमर्दक आहे।

Verse 3

विषग्रहपिशाचानां ग्रसनः सर्वकामकृत् प्रायश्चित्तमघौघार्तौ दौर्भाग्यार्तिविनाशनम्

हे विष, ग्रहदोष व पिशाच यांना ग्रसून निष्प्रभ करते आणि सर्व कामना पूर्ण करते। पापसमूहाने पीडित झाल्यास हे प्रायश्चित्त ठरते व दुर्भाग्यजन्य वेदना नष्ट करते।

Verse 4

एकवीरन्तु विन्यस्य ध्येयः पञ्चमुखः सदा ब्रह्महर्यादिमर्दन इति ख शान्तिके पौष्टिके शुक्लो रक्तो वश्ये ऽथ पीतकः

एकवीराचा न्यास करून सदैव पंचमुख देवाचे ध्यान करावे; त्यांना “ब्रह्म-हरि इत्यादींचा मर्दनकर्ता” असे म्हणतात. शांतिक व पौष्टिक कर्मात श्वेत, वश्य कर्मात पीत, आणि परंपरेनुसार रक्तवर्ण ध्यानात धरावा।

Verse 5

स्तम्भने धूम्र उच्चाटमारणे कृष्णवर्णकः कर्षणः कपिलो मोहे द्वात्रिंशद्वर्णमर्चयेत्

स्तंभन कर्मात धूम्र (धूसर) वर्ण, उच्चाटन व मारण कर्मात कृष्ण वर्ण, कर्षण कर्मात कपिल (तांबूस-भुरा) वर्ण, आणि मोह कर्मात बत्तीस वर्णांच्या समूहाने पूजा करावी।

Verse 6

त्रिंशल्लक्षं जपेन्मन्त्रं होमं कुर्याद्दशांशतः गुग्गुलामृतयुक्तेन सिद्धो ऽसिद्धो ऽथ सर्वकृत्

मंत्राचा तीस लक्ष जप करावा आणि त्याच्या दहाव्या भागाइतका होम करावा। गुग्गुळ व अमृतयुक्त आहुतींनी साधक सिद्ध होतो; पूर्वी असिद्ध असला तरी तो सर्वकार्यसाधक बनतो।

Verse 7

अघोरान्नापरो मन्त्रो विद्यते भुक्तिमुक्तिकृत् अब्रह्मचारी ब्रह्मचारी अस्नातः स्नातको भवेत्

अघोर मंत्रापेक्षा श्रेष्ठ दुसरा मंत्र नाही—तो भुक्ती व मुक्ती देणारा आहे। त्याच्या प्रभावाने अब्रह्मचारीही ब्रह्मचारी होतो आणि अस्नातही स्नातकासारखा शुद्ध होतो।

Verse 8

अघोरास्त्रमघोरन्तु द्वाविमौ मन्त्रराजकौ जपहोमार्चनाद्युद्धे शत्रुसैन्यं विमर्दयेत्

‘अघोरास्त्र’ आणि ‘अघोर’—हे दोन्ही मंत्रराज आहेत। जप, होम, अर्चन इत्यादी प्रयोगांनी, तसेच युद्धातही, शत्रुसैन्याचा मर्दन करता येतो।

Verse 9

रुद्रशान्तिं प्रवक्ष्यामि शिवां सर्वार्थसाधनीं पुत्रर्थं ग्रहनाशार्थं विषव्याधिविनष्टये

आता मी रुद्र-शांती सांगतो—जी शिवमयी, मंगलदायी व सर्वार्थसाधनी आहे; पुत्रप्राप्ती, ग्रहदोषनाश तसेच विष व व्याधींच्या विनाशासाठी ही केली जाते.

Verse 10

दुर्भिक्षमारीशान्त्यर्थे दुःस्वप्नहरणाय च बलादिराज्यप्राप्त्यर्थं रिपूणां नाशनाय च

दुर्भिक्ष व महामारीची शांती व्हावी म्हणून, तसेच दुःस्वप्नांचे निवारण व्हावे म्हणून; बल व राज्यप्राप्तीसाठी आणि शत्रूंच्या नाशासाठीही (हे अनुष्ठान केले जाते)।

Verse 11

अकालफलिते वृक्षे सर्वग्रहविमर्दने पूजने तु नमस्कारः स्वाहान्तो हवने तथा

जेव्हा एखाद्या वृक्षाला अकाली फळे येतात—हे सर्व ग्रहांच्या विक्षोभाचे लक्षण—तेव्हा पूजेत नमस्कार (प्रणाम) करावा; आणि हवनात आहुती-मंत्राचा शेवट ‘स्वाहा’ने करावा.

Verse 12

आप्यायने वषट्कारं पुष्टौ वौषन्नियोजयेत् चकारद्वितयस्थाने जातियोगन्तु कारयेत्

आप्यायन (पोषण/तृप्ती) कर्मात ‘वषट्’ वापरावा; आणि पुष्टि (वृद्धी-समृद्धी) कर्मात ‘वौषट्’ नियोजावा. जिथे ‘च’चे द्वित्व येईल, तिथे योग्य जातिवर्णाने संधी (जातियोग) करावी.

Verse 13

ॐ रुद्राय च ते ॐ वृषभाय नमः अविमुक्ताय असम्भवाय पुरुषाय च पूज्याय ईशानाय पौरुषाय पञ्च चोत्तरे विश्वरूपाय करालाय विकृतरूपाय अविकृतरूपाय विकृतौ चापरे काले अप्सु माया च नैरृते अ सर्वभूतसुखप्रद वायुपत्रे ऽथ नियतौ पुरुषे चोत्तरेन च सर्वसान्निध्यकर ब्रह्मविष्णुरुद्रपर अनर्चित अस्तुतस्तु च साक्षिन तुरु पतङ्ग पिङ्ग ज्ञान शब्द सूक्ष्म शिव सर्वप्रद ॐ नमःशिवाय ॐ नमो नमः शिवाय ॐ नमो नमः ईशाने प्राकृते तत्त्वे पूजयेज्जुहुयाज्जपेत् ग्रहरोगादिमायार्तिशमनी सर्वसिद्धिकृत्

“ॐ रुद्राय च ते; ॐ वृषभाय नमः। अविमुक्त, असंभव, पूज्य पुरुष, ईशान, पौरुष—आणि पञ्चोत्तर (नामांसह); विश्वरूप, कराल, विकृतरूप, अविकृतरूप, तसेच परकाळी पुन्हा विकार प्रकट करणारा; जलांतील माया, आणि नैऋत (दक्षिण-पश्चिम) शक्ती; सर्वभूतसुखप्रद; ‘वायुपत्रे’, तसेच नियत पुरुषात, आणि उत्तरेत (दिशा/मुख)ही; सर्वसान्निध्यकर, ब्रह्मा-विष्णु-रुद्रपर; अनर्चित असूनही स्तुत्य; साक्षी; तुरु, पतंग, पिंग; ज्ञान, शब्द, सूक्ष्म; शिव, सर्वप्रद। ‘ॐ नमः शिवाय; ॐ नमो नमः शिवाय; ॐ नमो नमः ईशाने।’ ईशानाच्या प्राकृत तत्त्वात याचे पूजन, हवन व जप करावा—याने ग्रह, रोग इत्यादी व मायाजन्य पीडा शमतात आणि सर्व सिद्धी प्राप्त होतात।”