Adhyaya 304

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे पञ्चाक्षरादिपूजामन्त्रा नाम त्र्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ चतुरधिकत्रिशततमो ऽध्यायः पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामाणि अग्निर् उवाच जपन् वै पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामानि यो नरः मन्त्रजप्यादिफलभाक् तीर्थेष्वर्चादि चाक्षयम्

अशा प्रकारे आग्नेय महापुराणातील ‘पंचाक्षरादि पूजामंत्र’ नावाचा ३०४वा अध्याय समाप्त झाला। आता ३०५वा अध्याय—‘विष्णूची पंचावन्न नावे’ आरंभ होतो। अग्नि म्हणाले—जो पुरुष विष्णूची ही पंचावन्न नावे जपतो, तो मंत्रजप इत्यादींचे फल प्राप्त करतो; आणि तीर्थस्थानी त्याने केलेले अर्चनादि कर्म अक्षय होते।

Verse 2

पुष्करे पुण्डरीकाक्षं गयायाञ्च गदाधरम् राघवञ्चित्रकूटे तु प्रभासे दैत्यसूदनम्

पुष्कर येथे पुण्डरीकाक्षाचे स्मरण करावे, गया येथे गदाधराचे। चित्रकूट येथे राघवाचे, आणि प्रभास येथे दैत्यसूदनाचे स्मरण करावे।

Verse 3

जयं जयन्त्यां तद्वच्च जयन्तं हस्तिनापुरे वाराहं वर्धमाने च काश्मीरे चक्रपाणिनम्

जयन्ती येथे जयाचे स्मरण करावे, तसेच हस्तिनापूर येथे जयन्ताचे। वर्धमान येथे वाराहाचे, आणि काश्मीर येथे चक्रपाणिचे स्मरण करावे।

Verse 4

जनार्दनञ्च कुब्जाम्रे मथुरायाञ्च केशवम् कुब्जाम्रके हृषीकेशं गङ्गाद्वारे जटाधरम्

कुब्जाम्र येथे जनार्दनाचे स्मरण करावे, मथुरेत केशवाचे, कुब्जाम्रक येथे हृषीकेशाचे आणि गंगाद्वार (हरिद्वार) येथे जटाधराचे।

Verse 5

शालग्रामे महायोगं हरिं गोबर्धनाचले पिण्डारके चतुर्वाहुं शङ्खोद्धारे च शङ्खिनम्

शालग्राम येथे हरि महायोगी म्हणून ध्यान करावा, गोवर्धन पर्वतावर हरिचे स्मरण करावे; पिण्डारक येथे चतुर्भुजाचे आणि शंखोद्धार येथे शंखधारी प्रभूचे।

Verse 6

वामनञ्च कुरुक्षेत्रे यमुनायां त्रिविक्रमम् विश्वेश्वरं तथा शोणे कपिलं पूर्वसागरे

कुरुक्षेत्रात वामनाचे स्मरण करावे, यमुनेवर त्रिविक्रमाचे; शोण नदीवर विश्वेश्वराचे तसेच पूर्व सागरात कपिलाचे।

Verse 7

विष्णुं महोदधौ विद्याद्गङ्गासागरसङ्गमे वनमालञ्च किष्किन्ध्यां देवं रैवतकं विदुः

गंगासागर संगमाच्या महोदधीत विष्णूला ओळखावे; आणि किष्किन्ध्यात वनमालेला—तेथील अधिष्ठाता देव रैवतक म्हणून ओळखला जातो।

Verse 8

काशीतटे महायोगं विरजायां रिपुञ्जयम् विशाखयूपे ह्य् अजितन्नेपाले लोकभावनम्

काशीच्या तटावर महायोग (तीर्थ/देव) आहे; विरजेत रिपुञ्जय—शत्रुजयी—आहे; विशाखयूप येथे अजित आहे; आणि नेपाळात लोकभावन—जगाचे कल्याण करणारा—विराजतो।

Verse 9

द्वारकायां विद्धि कृष्णं मन्दरे मधुसूदनम् लोकाकुले रिपुहरं शालग्रामे हरिं स्मरेत्

द्वारकेत कृष्णाला जाणावे; मंदर पर्वतावर मधुसूदनाला। लोककलहात शत्रुहऱ्याला, आणि शालग्रामात हरिचे स्मरण करावे।

Verse 10

पुरुषं पूरुषवटे विमले च जगत्प्रभुं अनन्तं सैन्धवारण्ये दण्डके शार्ङ्गधारिणम्

पूरुषवट येथे परमपुरुषाचे स्मरण करावे; विमल येथे जगत्प्रभूचे। सैन्धव अरण्यात अनंताचे, आणि दण्डकात शार्ङ्गधारी (विष्णू)चे स्मरण करावे।

Verse 11

उत्पलावर्तके शौरीं नर्मदायां श्रियः पतिं दामोदरं रैवतके नन्दायां जलशायिनं

उत्पलावर्तक येथे शौरीचे स्मरण करावे; नर्मदा तिरी श्रियःपती (लक्ष्मीपती)चे। रैवतक येथे दामोदराचे, आणि नंदा येथे जलशायी प्रभूचे स्मरण करावे।

Verse 12

गोपीश्वरञ्च सिन्ध्वव्धौ माहेन्द्रे चाच्युतं विटुः सहाद्रौ देवदेवेशं वैकुण्ठं मागधे वने

सिन्धु-सागरात त्यांना गोपीश्वर म्हणून जाणतात; माहेन्द्र पर्वतावर अच्युत। सह्याद्रीत देवदेवेश, आणि मगधाच्या वनात वैकुण्ठ म्हणून जाणतात।

Verse 13

सर्वपापहरं विन्ध्ये औड्रे तु पुरुषोत्तमम् आत्मानं हृदये विद्धि जपतां भुक्तिमुक्तिदम्

विन्ध्य प्रदेशात ‘सर्वपापहर’ (तीर्थ) आहे; आणि औड्रात पुरुषोत्तम। आत्मा हृदयात वसतो असे जाणावे—जप करणाऱ्यांना हे भोग व मोक्ष दोन्ही देते।

Verse 14

वटे वटे वैश्रवणं चत्वरे चत्वरे शिवम् पर्वते पर्वते रामं सर्वत्र मधुसूदनं

प्रत्येक वटवृक्षाजवळ वैश्रवण (कुबेर) याचे स्मरण करावे; प्रत्येक चौरस्त्यावर शिवाचे. प्रत्येक पर्वतावर रामाचे, आणि सर्वत्र मधुसूदन (विष्णु) याचे स्मरण करावे.

Verse 15

नरं भूमौ तथा व्योम्नि वशिष्ठे गरुडध्वजम् वासुदेवञ्च सर्वत्र संस्मरन् भुक्तिमुक्तिभाक्

हे वसिष्ठ! मनुष्य भूमीवर असो वा आकाशात, जो सर्वत्र गरुडध्वज वासुदेवाचे निरंतर स्मरण करतो, तो भोग आणि मोक्ष—दोन्हीचा भागीदार होतो.

Verse 16

नामान्येतानि विष्णीश् च जप्त्वा सर्वमवाप्नुयात् क्षेत्रेष्वेतेषु यत् श्राद्धं दानं जप्यञ्च तर्पणम्

विष्णु आणि ईश्वर यांच्या या नामांचा जप केल्याने सर्व फल प्राप्त होते. या क्षेत्रांमध्ये केलेले श्राद्ध, दान, जप आणि तर्पण पूर्ण फल देणारे ठरते.

Verse 17

तत्सर्वं कोटिगुणितं मृतो ब्रह्ममयो भवेत् यः पठेत् शृणुयाद्वापि निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात्

ते सर्व पुण्य कोटीपटीने वाढते; आणि मृत्यूनंतर तो ब्रह्मस्वरूप होतो. जो हे पठण करतो किंवा ऐकतो, तो निर्मळ होऊन स्वर्ग प्राप्त करतो.