Adhyaya 136
The Nakṣatra Wheel (नक्षत्रचक्रम्)
अग्निदेव अध्याय १३६ मध्ये प्रवास इत्यादी उपक्रमांचे फल ठरविण्यासाठी उपयुक्त असे ज्योतिष-उपकरण ‘नक्षत्रचक्र’ सांगतात. हे चक्र अश्विनीपासून काढावे व तीन समकेंद्री पट्टे/त्रिनाडी यांद्वारे रचना करावी, ज्यामुळे अर्थनिर्णयाचे स्तर स्पष्ट होतात. पुढे नक्षत्रांचे गट आणि अक्षर/मुद्रा-चिन्हे (उदा. मुष्टि–मुद्गर, ऋष्टि–मुद्गर; तसेच अभय, स्वस्तिक, स्तम्भिका-सहित गट) क्रमाने दिली आहेत, ज्यातून फलवाचनाची सांकेतिक वर्गवारी सूचित होते. कृतिका–रोहिणी, चित्रा–स्वाती–विशाखा, श्रवणा–रेवती इत्यादी नक्षत्रांना ‘अहि’, ‘भं’ अशा ध्वनी-चिन्हांशी जोडून स्मरणसुलभ नकाशा दिला आहे. या रचनेला ‘फणीश्वर-चक्र’ म्हणतात आणि त्रिनाडी-संयुक्त ग्रहस्थितींवरून शुभ-अशुभ ठरवावे असे सांगितले आहे. सूर्य, मंगळ, शनि व राहू यांचे संयोग अशुभ; अनुकूल योग असल्यास फल शुभात परिवर्तित होऊ शकते, तसेच देश-गाव आणि भाऊ, पत्नी इत्यादी संबंधांपर्यंत फलविस्तारही वर्णिला आहे।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
The construction and reading protocol of the tri-nāḍī nakṣatra-cakra (Phaṇīśvara cakra): starting from Aśvinī, arranging nakṣatras with coded syllable/mudrā markers, and judging results via graha-conjunctions—especially the Sun–Mars–Saturn–Rāhu inauspicious configuration.
It frames predictive technique as disciplined dharmic support: by aligning journeys, campaigns, and social actions with cosmic order (ṛta/dharma), the practitioner reduces harm, chooses timely action, and treats worldly success (bhukti) as subordinate to righteous conduct that ultimately supports inner purification and mukti.