Adhyaya 172

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुरेणे रहस्यादिप्रायश्वित्तं नाम एकसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ द्विसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः सर्वपापप्रायश्चित्तानि पुष्कर उवाच परदारपरद्रव्यजीवहिंसादिके यदा प्रवर्तते नृणां चित्तं प्रायश्चित्तं स्तुतिस्तदा

अशा प्रकारे अग्नि-महापुराणातील ‘रहस्यादि-प्रायश्चित्त’ नावाचा एकशे बहात्तरावा अध्याय समाप्त झाला. आता ‘सर्वपाप-प्रायश्चित्ते’ नावाचा एकशे त्र्याहत्तरावा अध्याय आरंभ होतो. पुष्कर म्हणाले—जेव्हा मनुष्याचे चित्त परस्त्री, परद्रव्य व जीवहिंसा इत्यादींमध्ये प्रवृत्त होते, तेव्हा प्रायश्चित्त व स्तुती (प्रार्थना) करावी.

Verse 2

विष्णवे विष्णवे नित्यं विष्णवे विष्णवे नमः नमामि विष्णुं चित्तस्थमहङ्कारगतिं हरिं

विष्णूला, विष्णूला—नित्य; विष्णूला, विष्णूला नमस्कार. चित्तात स्थित आणि अहंकाराची गती/आधार असलेल्या विष्णु—हरिला मी प्रणाम करतो.

Verse 3

चित्तस्थमीशमव्यक्तमनन्तमपराजितं विष्णुमीड्यमशेषेण अनादिनिधनं विभुं

मी विष्णूची स्तुती करतो—जो चित्तात स्थित ईश्वर आहे; अव्यक्त, अनंत, अजेय; सर्वथा पूज्य; सर्वव्यापी, अनादि व अनंत विभू।

Verse 4

विष्णुश्चित्तगतो यन्मे विष्णुर्बुद्धिगतश् च यत् यच्चाहङ्कारगो विष्णुर्यद्विष्णुर्मयि संस्थितः

माझ्या चित्तात जो विष्णू प्रविष्ट आहे, माझ्या बुद्धीत जो विष्णू स्थित आहे, आणि माझ्या अहंकारात जो विष्णू प्रविष्ट आहे—तसेच जो विष्णू माझ्यात प्रतिष्ठित आहे—ते सर्व त्याचीच उपस्थिती आहे।

Verse 5

करोति कर्मभूतो ऽसौ स्थवरस्य चरस्य च तत् पापन्नाशमायातु तस्मिन्नेव हि चिन्तिते

तो स्वतः कर्मरूप होऊन स्थावर व जंगम—दोघांचेही कर्म घडवितो; त्याचाच चिंतन होताच पापाचा नाश होवो।

Verse 6

ध्यातो हरति यत् पापं स्वप्ने दृष्टस्तु भावनात् तमुपेन्द्रमहं विष्णुं प्रणतार्तिहरं हरिं

ज्याचे ध्यान केल्याने पाप नष्ट होते, आणि भावनेने स्वप्नात दर्शन झाले तरी शुद्धी होते—त्या उपेन्द्र, त्या विष्णू, प्रणतांची आर्तता हरिणाऱ्या हरिला मी वंदन करतो।

Verse 7

जगत्यस्मिन्निराधारे मज्जमाने तमस्यधः हस्तावलम्बनं विष्णुं प्रणमामि परात् परं

या जगतात, जो निराधार असून अंधकारात खाली बुडत आहे, मी विष्णूला—हाताचा आधार, तारक आश्रय—परात्पर परमाला प्रणाम करतो।

Verse 8

सर्वेश्वरेश्वर विभो परमात्मन्नधोक्षज हृषीकेश हृषीकेश हृषीकेश नमो ऽस्तु ते

हे सर्वेश्वरांचे ईश्वर, हे सर्वव्यापी विभो; हे परमात्मन्, हे अधोक्षज; हे हृषीकेश, हृषीकेश, हृषीकेश—आपल्याला नमस्कार असो।

Verse 9

नृसिंहानन्त गोविन्द भूतभवन केशव विष्णवे विष्णवे इति ज , ञ च दुरुक्तं दुष्कृतं ध्यातं शमयाघन्नमो ऽस्तु ते

हे नृसिंह, अनंत, गोविंद, भूत-भवन, केशव; ‘विष्णवे विष्णवे’—या नामांसह ‘ज’ व ‘ञ’ अक्षरांच्या उच्चाराने, माझ्या दुरुक्त वचनांमुळे, दुष्कृत्यांमुळे व पापी चिंतनामुळे उत्पन्न पाप शमवा. आपल्याला नमस्कार असो।

Verse 10

यन्मया चिन्तितं दुष्टं स्वचित्तवशवर्तिना अकार्यमहदत्युग्रन्तच्छमन्नय केशव

स्वचित्ताच्या वशात असलेल्या माझ्याकडून जे काही दुष्ट चिंतन झाले, जे अत्यंत अकार्य व अतिउग्र आहे—हे केशवा, ते शमवून शांततेकडे ने; क्षमा करून निवारा दे।

Verse 11

ब्रह्मण्यदेव गोविन्द परमार्थपरायण जगन्नाथ जगद्धातः पापं प्रशमयाच्युत

हे ब्राह्मण्यदेव गोविंद, हे परमार्थपरायण; हे जगन्नाथ, हे जगद्धाता—हे अच्युत, माझे पाप शमवा।

Verse 12

यथापराह्णे सायाह्णे मध्याह्णे च तथा निशि कायेन मनसा वाचा कृतं पापमजानता

अपराह्णी, सायाह्णी, मध्याह्णी तसेच रात्रौ—काय, मन व वाणीने अज्ञानाने जे पाप केले आहे (ते प्रायश्चित्तासाठी मान्य करीतो)।

Verse 13

जानता च हृषीकेश पुण्डरीकाक्ष माधव नामत्रयोच्चारणतः स्वप्ने यातु मम क्षयं

हृषीकेश, पुण्डरीकाक्ष आणि माधव—या तीन नामांचे जाणून उच्चारण केल्याने, स्वप्नातही माझा क्षय (क्लेश) नष्ट होवो.

Verse 14

शारीरं मे हृषीकेश पुण्डरीकाक्ष माधव पापं प्रशमयाद्य त्वं बाक्कृतं मम माधव

हे हृषीकेश, हे पुण्डरीकाक्ष, हे माधव—आज माझ्या शरीराचे पाप आणि वाणीने केलेले पाप शांत कर, हे माधव।

Verse 15

यद्भुञ्जन्यत्स्वपंस्तिष्ठन् गच्छन् जाग्रद् यदास्थितः कृतवान् पापमद्याहं कायेन मनसा गिरा

खाताना, झोपताना, उभा असताना, चालताना, जागा असताना किंवा कोणत्याही अवस्थेत—मी जे पाप केले, ते आज शरीर, मन आणि वाणीने केलेले म्हणून मी निवेदन करतो.

Verse 16

यत् स्वल्पमपि यत् स्थूलं कुयोनिनरकाबहं तद्यातु प्रशमं सर्वं वासुदेवानुकीर्तनात्

जे पाप थोडेसे असो वा मोठे—जे दुर्जन्म व नरकास कारणीभूत ठरते—ते सर्व वासुदेवाच्या नामकीर्तनाने शांत होवो व निवळो.

Verse 17

परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमञ्च यत् तस्मिन् प्रकीर्तिते विष्णौ यत् पापं तत् प्रणश्यतु

तो परम ब्रह्म, परम धाम आणि परम पवित्र आहे. त्या विष्णूचे कीर्तन झाले असता जे काही पाप आहे ते नष्ट होवो.

Verse 18

यत् प्राप्य न निवर्तन्ते गन्धस्पर्शदिवर्जितं सूरयस्तत् पदं विष्णोस्तत् सर्वं शमयत्वघं

जे प्राप्त झाल्यावर ज्ञानी पुन्हा परत येत नाहीत, जे गंध व स्पर्शरहित आहे—ते विष्णूचे परम पद; ते सर्व पाप शांत करो।

Verse 19

पापप्रणाशनं स्तोत्रं यः पठेच्छृणुयादपि प्रशमात्यर्थमिति ख , घ , ज च अस्मिन्निति घ सर्वं गमयत्वघमिति झ यः पटेच्छ्रद्धया नर इति ज , झ च यः पठेच्छृणुयान्नर इति ञ शारीरैर् मानसैर् वाग्जैः कृतैः पपैः प्रमुच्यते

जो हे पापनाशक स्तोत्र पठतो—किंवा ऐकतोही—तो शरीर, मन आणि वाणीने केलेल्या पापांपासून मुक्त होतो।

Verse 20

सर्वपापग्रहादिभ्यो याति विष्णोः परं पदं तस्मात् पापे कृते जप्यं स्तोत्रं सर्वाघमर्दनं

सर्व पापे व ग्रहादि बाधांपासून मुक्त होऊन मनुष्य विष्णूचे परम पद प्राप्त करतो. म्हणून पाप घडल्यास ‘सर्वाघमर्दन’ स्तोत्राचा जप करावा।

Verse 21

प्रायश्चित्तमघौघानां स्तोत्रं व्रतकृते वरं प्रायश्चित्तैः स्तोत्रजपैर् व्रतैर् नश्यति पातकं

पापसमूहासाठी प्रायश्चित्त हा उपाय आहे, आणि व्रत करणाऱ्यासाठी स्तोत्रजप श्रेष्ठ आहे. प्रायश्चित्त, स्तोत्रजप व व्रतांनी पातक नष्ट होते।

Verse 22

ततः कार्याणि संसिद्ध्यै तानि वै भुक्तिमुक्तये

म्हणून पूर्ण सिद्धीसाठी ती कर्मे करावीत—खरेच भोग आणि मोक्ष, दोन्ही प्राप्तीसाठी।