Adhyaya 35

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये अग्निकार्यकथनं नाम चतुर्त्रिंशो ऽध्यायः अथ पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः पवित्राधिवासनादिविधिः अग्निर् उवाच सम्पाताहुतिनासिच्य पवित्राण्यधिवासयेत् नृसिंहमन्त्रजप्तानि गुप्तान्यस्त्रेण तानि तु

अशा प्रकारे आदिमहापुराण आग्नेयातील ‘अग्निकार्यकथन’ नावाचा चौतिसावा अध्याय समाप्त झाला. आता पस्तीसावा अध्याय—‘पवित्राधिवासन इत्यादी विधी’. अग्नी म्हणाले—सम्पात आहुतीने शिंपडून पवित्रांचे अधिवासन करावे; त्यांवर नृसिंह-मंत्र जपून नंतर अस्त्र-मंत्राने त्यांचे रक्षण व गोपन करावे.

Verse 2

वस्त्रसंवेष्टितान्येव पात्रस्थान्यभिमन्त्रयेत् विल्वाद्यद्भिः प्रोक्षितानि मन्त्रेण चैकधा द्विधा

वस्त्राने गुंडाळलेली व योग्य स्थानी ठेवलेली पात्रे मंत्राने अभिमंत्रित करावीत; आणि बिल्व इत्यादी पवित्र द्रव्ययुक्त जलाने प्रोक्षण करून, त्याच मंत्राने एकदा किंवा दोनदा पुनः सिद्ध करावे.

Verse 3

कुम्भपार्श्वे तु संस्थाप्य रक्षां विज्ञाप्य देशिकः दन्तकाष्ठञ्चामरकं पूर्वे सङ्कर्षणेन तु

कुंभाच्या बाजूस रक्षाविधान स्थापून देशिक (आचार्य) त्या रक्षेचे विधिपूर्वक विज्ञापन/आवाहन करील; आणि पूर्व दिशेस दंतकाष्ठ व चामर हे संकर्षण-संबंधाने स्थापील.

Verse 4

प्रद्युम्नेन भस्मतिलान् दक्षे गोमयमृत्तिकां स्वस्तिमुद्रयेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पञ्चवक्त्रंश्चेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः सङ्घाताहुतिनासिच्येति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मन्त्राणां चैकधा द्विधेति ख, चिहिनितपुस्तकपाठः वारुणेन चानिरुद्धेन सौम्ये नारायणेन च

प्रद्युम्न-रूप/मंत्राने भस्मात तिळ मिसळून (लेप) करावा; उजव्या बाजूस गोमय व मृत्तिका लावून स्वस्ति-मुद्रेने त्यास सील करावे. वारुण व अनिरुद्ध (मंत्र) तसेच सौम्य कर्मात नारायण (मंत्र) यांचाही उपयोग करावा—मंत्रांचा प्रयोग विधीनुसार एकत्र एका संचाने किंवा दोन भागांनी करतात.

Verse 5

दर्भोदकञ्चाथ हृदा अग्नौ कुङ्कुमरोचनं ऐशान्यां शिरसा धूपं शिखया नैरृतेप्यथ

नंतर हृदा (हृदय) मंत्राने दर्भोदक स्थापावे; अग्नीत कुंकुम व रोचना अर्पण/स्थापन करावे. ईशान कोपऱ्यात शिरस् मंत्राने धूप ठेवावा; आणि नैऋत्य दिशेत शिखा मंत्रानेही तसेच करावे.

Verse 6

मूलपुष्पाणि दिव्यानि कवचेनाथ वायवे चन्दनाम्ब्वक्षतदधिदूर्वाश् च पुटिकास्थिताः

दिव्य मूलपुष्पे कवचासह एकत्र ठेवावीत; तसेच वायुदेवतेसाठी चंदन, जल, अक्षता, दही व दूर्वा लहान पुटिकेत नीट मांडून ठेवावीत।

Verse 7

गृहं त्रिसूत्रेणावेष्ट्य पुनः सिद्धार्थकान् क्षिपेत् दद्यात्पूजाक्रमेणाथ स्वैः स्वैर् गन्धपवित्रकं

घर त्रिसूत्राने वेढून पुन्हा सिद्धार्थक (पांढरी मोहरी) उधळावी; नंतर पूजाक्रमाप्रमाणे, आपापल्या विधीनुसार सुगंधी द्रव्ये व पवित्रक अर्पण करावे।

Verse 8

मन्त्रैर् वै द्वारपादिभ्यो विष्णुकुम्भे त्वनेन च विष्णुतेजोभवं रम्यं सर्वपातकनाशनं

द्वार (आणि त्याच्या रक्षकां) यांना मंत्रांनी अर्पण करून, तसेच या विधीने विष्णुकुंभातही, विष्णुतेजापासून उत्पन्न रम्य प्रकाश प्रकट होतो, जो सर्व पापांचा नाश करतो।

Verse 9

सर्वकामप्रदं देवं तवाङ्गे धारयाम्यहं सम्पूज्य धूपदीपाद्यैर् व्रजेद्द्वारसमीपतः

“सर्व कामना पूर्ण करणारा देव मी तुझ्या अंगावर धारण करीत आहे।” असे म्हणून धूप-दीप इत्यादींनी विधिवत् पूजा करून, नंतर द्वाराजवळ जावे।

Verse 10

गन्धपुष्पाक्षतोपेतं पवित्रञ्चाखिलेर्पयेत् पवित्रं वैष्णवं तेजो महापातकनाशनं

गंध, पुष्प व अक्षतांसह पवित्र पूर्णतः अर्पण करावे। हे वैष्णव पवित्र तेजस्वी शक्तिरूप असून महापातकांचाही नाश करते।

Verse 11

धर्मकामार्थसिद्ध्यर्थं स्वकेङ्गे धारयाम्यहं आसने परिवारादौ गुरौ दद्यात् पवित्रकं

धर्म, काम व अर्थसिद्धीसाठी मी हे पवित्रक आपल्या देहावर धारण करतो. प्रथम गुरुंना पवित्रक अर्पण करून, नंतर आसन व परिवार-देवतांना द्यावे.

Verse 12

गन्धादिभिः समभ्यर्च्य गन्धपुष्पाक्षतादिमत् विष्णुतेजोभवेत्यादिमूलेन हरयेर्पयेत्

गंध इत्यादींनी विधिपूर्वक अर्चन करून—गंध, पुष्प, अक्षत इत्यादींसह—“विष्णुतेजोभवेत्…” या आरंभीच्या मूलमंत्राने ते भगवान् हरिला समर्पित करावे.

Verse 13

वह्निस्थाय ततो दत्वा देवं सम्प्रार्थयेत्ततः क्षीरोदधिमहानागशय्यावस्थितविग्रहः

त्यानंतर पवित्र अग्नीजवळ उभे राहून अर्पण/दान करून, मग त्या देवाची प्रार्थना करावी—ज्यांचा विग्रह क्षीरसागरातील महानागशय्येवर स्थित आहे.

Verse 14

प्रातस्त्वां पूजयिष्यामि सन्निधौ भव केशव इन्द्रादिभस्ततो दत्वा विष्णुपार्षदके बलिं

प्रातः मी तुमची पूजा करीन; हे केशवा, येथे सन्निधीत रहा. नंतर इंद्रादी देवांना बळी देऊन, विष्णूच्या पार्षदांना देखील बळी अर्पण करावा.

Verse 15

ततो देवाग्रतः कुम्भं वासोयुगसमन्वितं रोचनाचन्द्रकाश्मीरगन्धाद्युदकसंयुतं

त्यानंतर देवतेसमोर वस्त्रयुगलयुक्त कुंभ ठेवावा, ज्यात रोचना, कापूर, केशर व इतर सुगंधी द्रव्यांनी युक्त जल भरलेले असेल.

Verse 16

गन्धपुष्पादिनाभूष्य मूलमन्त्रेण पूजयेत् पवित्रं पार्श्वतो नयेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मण्डपाद्वहिरागत्य विलिप्ते मण्डलत्रये

गंध, पुष्प इत्यादींनी अलंकृत करून मूलमंत्राने पूजा करावी. ‘पवित्र’ (कुशवलय) बाजूस ठेवावे—असा ङ-चिन्हित पाठ काही टीकायुक्त हस्तलिखितांत आढळतो. मग मण्डपातून बाहेर येऊन, त्रिमण्डल ताजे लेपिले असता पुढील विधी करावा.

Verse 17

पञ्चगव्यञ्चरुन्दन्तकाष्ठञ्चैव क्रमाद्भवेत् पुराणश्रवणं स्तोत्रं पठन् जागरणं निशि

क्रमाने पंचगव्य, चरु-आहुती आणि दंतकाष्ठ यांचा उपयोग करावा. रात्री जागरण करावे—पुराणश्रवण व स्तोत्रपाठ करीत.

Verse 18

परप्रेषकबालानां स्त्रीणां भोगभुजां तथा सद्योधिवासनं कुर्याद्विना गन्धपवित्रकं

परप्रेषित बालकांसाठी, स्त्रियांसाठी तसेच भोगात रमणाऱ्यांसाठीही त्वरित अधिवासन (सुगंधन/दुर्गंध-निवारण) करावे; पण ‘गंधपवित्रक’ शिवाय नाही.