Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

नरकासुरवधः, अदीतिकुण्डल-प्रत्यर्पणम्, तथा भारावतरण-लीला

भौमो ऽयं नरको नाम प्राग्ज्योतिषपुरेश्वरः करोति सर्वभूतानाम् उपघातम् अरिंदम

bhaumo 'yaṃ narako nāma prāgjyotiṣapureśvaraḥ karoti sarvabhūtānām upaghātam ariṃdama

ഹേ അരിന്ദമാ! പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരത്തിന്റെ അധിപനായ ഭൗമൻ എന്ന നരകൻ സർവ്വജീവികൾക്കും ഭീകരമായ ഉപദ്രവം വരുത്തുന്നു.

भौमःBhāuma (son of Earth)
भौमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभौम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
नरकःNaraka
नरकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नामby name
नाम:
Viśeṣaṇa (Appositive marker)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नामार्थक निपात (particle meaning ‘by name’)
प्राग्ज्योतिषपुरेश्वरःlord of the city Prāgjyotiṣa
प्राग्ज्योतिषपुरेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राग्ज्योतिष (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘प्राग्ज्योतिषपुरस्य ईश्वरः’)
करोतिdoes, causes
करोति:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Sampradana/Adhikarana (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; कर्मधारयः (‘सर्वाणि भूतानि’)
उपघातम्harm, injury
उपघातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपघात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अरिंदमO subduer of foes
अरिंदम:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootअरिंदम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

N
Naraka (Bhauma)
P
Prāgjyotiṣa (city/kingdom)

FAQs

This verse frames Naraka as a sovereign of Prāgjyotiṣa whose rule becomes oppressive to all beings, setting the moral and narrative ground for divine correction and the restoration of dharma.

By highlighting harm to “sarva-bhūtas,” Parāśara depicts tyranny not merely as political failure but as a cosmic violation that demands rebalancing within Viṣṇu’s overarching governance of order.

Even when Viṣṇu is not named in the verse, the Purāṇic logic is clear: the Supreme sustains dharma, and widespread injury to beings signals a breakdown that ultimately falls under Viṣṇu’s protective sovereignty.