Adhyaya 98: Chapter on the Sacred Hill Episode: Satyatapā and the Marvel of Varāha

Verse 1

अथ पर्वाध्यायः ॥ धरण्युवाच ॥ योऽसौ सत्यतपा नाम लुब्धो भूत्वा द्विजो बभौ ॥ येनारुणिर्व्याघ्रभयाद्रक्षितो यः स्वशक्तितः ॥

ഇപ്പോൾ പർവാധ്യായം. ധരണി പറഞ്ഞു—സത്യതപാ എന്ന ആ ദ്വിജൻ ലോഭം മൂലം വേട്ടക്കാരനായി മാറി; അവന്റെ സ്വശക്തിയാൽ അരുണി വ്യാഘ്രഭയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 2

दुर्वासाः संश्रुतार्थश्च हिमवन्तं नगं ययौ ॥ तस्योपरि महच्चित्रं भवतीति त्वयेरितम् ॥

ദുർവാസസ് കാര്യം കേട്ട് ഹിമവാൻ പർവതത്തിലേക്ക് പോയി. അതിന്റെ മുകളിൽ മഹത്തായ ഒരു അത്ഭുതം ഉണ്ടെന്ന് നീ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Verse 3

कीदृशं तन्ममाचक्ष्व महत्कौतूहलं विभो ॥ श्रीवराह उवाच ॥ स हि सत्यतपा पूर्वं भृगुवंशोद्भवो द्विजः ॥

അത് എങ്ങനെയാണെന്ന് എനിക്ക് പറയുക; ഹേ വിഭോ, എനിക്ക് മഹത്തായ കൗതുകമുണ്ട്. ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—സത്യതപാ മുമ്പ് ഭൃഗുവംശത്തിൽ ജനിച്ച ഒരു ദ്വിജൻ (ബ്രാഹ്മണൻ) ആയിരുന്നു.

Verse 4

दस्युसंसर्गसम्भूतो दस्युवत्समजायत ॥ ततः कालेन महता ऋषिसङ्गात्पुनर्द्विजः ॥

ദസ്യുക്കളുടെ സമ്പർക്കം മൂലം അവൻ ദസ്യുവിനെപ്പോലെ ആയി; പിന്നെ ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം ഋഷികളുടെ സത്സംഗം കൊണ്ട് അവൻ വീണ്ടും ദ്വിജൻ (ബ്രാഹ്മണൻ) ആയി.

Verse 5

बभौ दुर्वाससा सम्यग्बोधितश्च विशेषतः ॥ हिमाद्रेरुत्तरे पादे पुष्यभद्रा नदी शुभा ॥

ദുർവാസസിന്റെ പ്രത്യേക ഉപദേശത്താൽ അവൻ ശരിയായി ബോധം പ്രാപിച്ച് വീണ്ടും ശ്രേഷ്ഠനായി. ഹിമാദ്രിയുടെ ഉത്തര പാദഭാഗത്ത് ശുഭമായ പുഷ്യഭദ്രാ നദിയുണ്ട്.

Verse 6

तस्यास्तीरे शिला दिव्या नाम्ना चित्रशिला धरे ॥ न्यग्रोधश्च महांस्तत्र नाम्ना भद्रो महावटः ॥

ഹേ ധരേ, അതിന്റെ തീരത്ത് ‘ചിത്രശിലാ’ എന്ന പേരുള്ള ദിവ്യശിലയുണ്ട്; അവിടെയേ ‘ഭദ്ര’ എന്ന പേരുള്ള മഹാനായ ന്യഗ്രോധം—വലിയ വടവൃക്ഷം—ഉണ്ട്.

Verse 7

तत्र सत्यतपाः स्थित्वा तपः कुर्वन्महातपाः ॥ स कदाचित्कुठारेण चकर्त्त समिधः किल ॥

അവിടെ സത്യതപാ താമസിച്ച് മഹാതപസ്സോടെ തപസ്സു ചെയ്തു. ഒരിക്കൽ, എന്നു പറയുന്നു, അവൻ കോടാലിയാൽ സമിധകൾ വെട്ടി.

Verse 8

चिच्छेद चाङ्गुलीमेकां वामतर्जनिकां मुनिः ॥ छिन्नायामङ्गुलौ तस्य भस्मचूर्णं भवत्किल ॥

മുനി തന്റെ ഇടത് ചൂണ്ടുവിരൽ മുറിച്ചു. വിരൽ മുറിഞ്ഞതുമാത്രം, എന്നു പറയുന്നു, അത് ഭസ്മചൂർണ്ണമായി മാറി.

Verse 9

न लोहितं न मांसं तु न मज्जा तत्र दृश्यते ॥ अङ्गुली सन्धिता तेन पूर्ववच्छाभवत्कृते ॥

അവിടെ രക്തവും മാംസവും മജ്ജയും ഒന്നും കാണപ്പെട്ടില്ല. അവൻ വിരൽ ചേർത്തപ്പോൾ അത് മുൻപുപോലെ തന്നെയായി.

Verse 10

प्रभाते विमले प्राप्तमिन्द्रलोकमिति स्मृतिः ॥ अथेन्द्रेण सुराः सर्वे यक्षगन्धर्वकिन्नरैः ॥

സ്മൃതിപ്രകാരം, നിർമ്മലമായ പ്രഭാതത്തിൽ അവൻ ഇന്ദ്രലോകം പ്രാപിച്ചു. തുടർന്ന് ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സർവ്വ ദേവന്മാരും യക്ഷ-ഗന്ധർവ-കിന്നരന്മാരും കൂടി സമാഗമിച്ചു.

Verse 11

पृष्टाः किञ्चिदिहास्चार्यमपूर्वं कथ्यतामिति ॥ तत्र रुद्रसरस्तीरे यदेतन्मिथुनं शुभम् ॥

“ഇവിടെ ഏതെങ്കിലും അത്ഭുതകരവും അപൂർവവുമായ കാര്യം പറയുക” എന്നു ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, (അവർ) പറഞ്ഞു: “രുദ്രസരസ്സിന്റെ തീരത്ത് ഈ ശുഭ ദമ്പതിയുണ്ട്.”

Verse 12

स्थितं किन्नरयोस्तच्च वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ दृष्टं तु महदाश्चर्यं पुष्यभद्रातटे शुभे ॥

അവിടെ രണ്ടു കിന്നരന്മാരുടെ സമീപത്ത് നിന്നുകൊണ്ട് അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു— “പുഷ്യഭദ്രാ നദിയുടെ ശുഭതീരത്തിൽ നിശ്ചയമായും മഹത്തായ അത്ഭുതം കണ്ടിരിക്കുന്നു।”

Verse 13

यदेतत्सत्यतपसः समवोचत्ततः शुभे ॥ दृष्टं किञ्चिदिहास्चर्यं दृष्टिस्तु हिमवद्गिरौ ॥

അതിനുശേഷം, ഹേ ശുഭേ, സത്യതപസ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു— “ഇവിടെ ഒരു അത്ഭുതം കണ്ടിരിക്കുന്നു; ഈ ദർശനം ഹിമവത് പർവതത്തിൽ (ലഭ്യമാകുന്നു).”

Verse 14

पुष्यभद्रानदीतीरे महदाश्चर्यमुत्तमम् ॥ यदेतत्सत्यतपसः समवोचस्ततः शुभे ॥

പുഷ്യഭദ്രാ നദീതീരത്തിൽ മഹത്തും ഉത്തമവും ആയ അത്ഭുതമുണ്ട്— എന്ന്, ഹേ ശുഭേ, സത്യതപസ് പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 15

स्रवणं भस्मनश्चैव श्रुतं सर्वं शशंस ह ॥ तच्छुत्वा सहसा शक्रो विस्मितो विष्णुमब्रवीत् ॥

‘സ്രവണ’വും ഭസ്മവും സംബന്ധിച്ച് കേട്ടതെല്ലാം അവൻ അറിയിച്ചു. അത് കേട്ട് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) പെട്ടെന്ന് വിസ്മയത്തോടെ വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 16

आगच्छ विष्णो गच्छामो हिमवत्पार्श्वमुत्तमम् ॥ तत्राश्चर्यमपूर्वं मे कथितं किन्नरेण ह ॥

“വരിക, ഹേ വിഷ്ണോ; നാം ഹിമവത് പർവതത്തിന്റെ ഉത്തമ പാർശ്വത്തിലേക്ക് പോകാം. അവിടെ ഒരു കിന്നരൻ എനിക്ക് അപൂർവമായ അത്ഭുതം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്।”

Verse 17

एवमुक्तस्ततो विष्णुर्वाराहं रूपमग्रहीत् ॥ मृगयुश्च तथैवेन्द्रो जग्मतुस्तमृषिं प्रति ॥

ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്‌തപ്പോൾ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു വരാഹരൂപം സ്വീകരിച്ചു. വേട്ടക്കാരനും ഇന്ദ്രനും ആ ഋഷിയിലേക്കു പോയി.

Verse 18

विष्णुर्वाराहरूपेण ऋषिदृष्टिपथे स्थितः ॥ भूत्वा दृश्योऽप्यदृश्योऽभूत्पुनरेव च दृश्यते ॥

വിഷ്ണു വരാഹരൂപത്തിൽ ഋഷിയുടെ ദൃഷ്ടിപഥത്തിൽ നിന്നു. ദൃശ്യമാകുകയും അദൃശ്യമാകുകയും ചെയ്തു; പിന്നെയും വീണ്ടും ദൃശ്യമാകുന്നു.

Verse 19

भगवन्निह दृष्टस्ते वराहः पृथुलो महान् ॥ येन तं हन्मि भृत्यानां पोषणाय महामुने ॥

ഭഗവൻ! ഇവിടെ നിങ്ങൾ കണ്ടത് മഹത്തും വിശാലവുമായ ഒരു വരാഹമാണ്. മഹാമുനേ, എന്റെ ആശ്രിതരുടെ പോഷണത്തിനായി അതിനെ എങ്ങനെ വധിക്കാമെന്ന് ഉപദേശം തരുക.

Verse 20

एवमुक्तो मुनिस्तेन चिन्तयामास तत्क्षणात् ॥ यदि तं दर्शयाम्यस्मै वराहं हन्यते तदा ॥

അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മുനി അതേ ക്ഷണത്തിൽ ചിന്തിച്ചു—“ഞാൻ അവനു ആ വരാഹത്തെ കാണിച്ചാൽ, അപ്പോൾ അത് വധിക്കപ്പെടും.”

Verse 21

नो चेत्कुटुम्बः क्षुधया सीदत्यस्य न संशयः ॥ जायापुत्रसमायुक्तो लुब्धकोऽयं क्षुधान्वितः ॥

അല്ലെങ്കിൽ അവന്റെ കുടുംബം വിശപ്പാൽ തീർച്ചയായും ക്ഷീണിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഭാര്യയും പുത്രന്മാരും കൂടെയുള്ള ഈ വേട്ടക്കാരൻ വിശപ്പാൽ പീഡിതനാണ്.

Verse 22

नाध्यगच्छत बुद्धिश्च क्षणात्तस्य व्यजायत ॥

അവന്റെ ബുദ്ധി ഒരു തീർപ്പിലേക്കു എത്തിയില്ല; എങ്കിലും ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവനിൽ പുതിയ അന്തർദൃഷ്ടി ഉദിച്ചു।

Verse 23

दृष्टं चक्षुर्निहितं जङ्गमेषु जिह्वा वक्तुं मृगयौ तद्विसृष्टम् ॥ द्रष्टुं चक्षुर्नास्ति जिह्वेह वक्तुं जिह्वायाः स्यात्तत्त्वतोऽस्तीह चक्षुः ॥

ചലിക്കുന്ന ജീവികളിൽ ദൃഷ്ടി കണ്ണിൽ നിക്ഷിപ്തമാണ്; നാവ് വാക്കിനായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണ്—ഇതാണ് നിയമം. നാവ് കാണുകയില്ല, കണ്ണ് സംസാരിക്കുകയില്ല; തത്ത്വത്തിൽ നാവ് നാവേ, കണ്ണ് കണ്ണേ.

Verse 24

एवं श्रुत्वा द्वावपि तस्य तुष्टौ इन्द्राविष्णू दर्शयन्तौ स्वमूर्तिम् ॥ वाक्यं चेदमूचतुर्ब्रूहि नौ ते तुष्टौ धन्यं वरमेकं वदस्व ॥ तच्छ्रुत्वाऽसौ सत्यतपा उवाच ॥

ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും ഇരുവരും അവനിൽ പ്രസന്നരായി തങ്ങളുടെ സ്വരൂപങ്ങൾ പ്രകടമാക്കി. തുടർന്ന് അവർ പറഞ്ഞു—“പറയുക; ഞങ്ങൾ ഇരുവരും നിന്നിൽ സന്തുഷ്ടരാണ്, ധന്യനേ! ഒരു വരം പറയുക.” അത് കേട്ട് സത്യതപാ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 25

न चातिरिक्तोऽस्ति वरः पृथिव्यां यद्दृष्टो मे पुरतो देवदेवाः ॥ बलं वरेणापि कृतार्थतासीत्तथापीदं ये सदा पर्वकाले ॥

ഭൂമിയിൽ ഇതിലധികം വലിയ വരമില്ല—ദേവദേവന്മാരെ ഞാൻ നേരിൽ മുന്നിൽ കണ്ടതാണ്. വരം കൊണ്ടുതന്നെ എന്റെ കൃതാർത്ഥത സിദ്ധിച്ചു; എങ്കിലും ഞാൻ ഇതും അപേക്ഷിക്കുന്നു—എപ്പോഴും പർവ്വകാലങ്ങളിൽ ആചരിക്കുന്നവരെ സംബന്ധിച്ച്.

Verse 26

सशल्यश्च वराहोऽयं ममाश्रममुपागतः ॥ एवं गते तु किं कार्यमथासौ चिन्तयन् प्रभुः ॥

ഈ വരാഹം മുറിവേറ്റ നിലയിൽ എന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു. കാര്യങ്ങൾ ഇങ്ങനെ ആയപ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് ആ പൂജ്യൻ ആലോചിച്ചു.

Verse 27

विप्रा विप्राश्चार्चयन्तीह भक्त्या तेषां पापं नश्यतां मासमेकम् ॥ यत्सञ्चितं त्वेष एको वरोऽस्तु ह्यभीष्टो मे सांप्रतम् देहि मह्यम् ॥

ഇവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കപ്പെടട്ടെ; അവരുടെ സഞ്ചിത പാപം ഒരു മാസംകൊണ്ട് നശിക്കട്ടെ. ഇതുതന്നെ എന്റെ ഏക വരം—എനിക്ക് അഭീഷ്ടമായത് ഇപ്പോൾ തന്നേ തരണമേ।

Verse 28

अदर्शनं गतौ देवो सोऽपि तत्र व्यवस्थितः ॥ लब्ध्वा वरं सत्यतपा ब्रह्मभूतोऽभवद्धृदि ॥

ദേവൻ ദർശനത്തിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി; അവനും അവിടെ തന്നെ സ്ഥിരമായി നിന്നു. വരം ലഭിച്ച സത്യതപാ ഹൃദയത്തിൽ ബ്രഹ്മസദൃശമായ ഉയർച്ച പ്രാപിച്ചു।

Verse 29

यावदास्ते शुभे देशे कृतकृत्यो महामुनिः ॥ तावत्तस्य गुरुस्तत्र त्वारुणिः समदृश्यत ॥

മഹാമുനി ആ ശുഭദേശത്ത് കൃതകൃത്യനായി എത്രകാലം പാർത്തുവോ, അത്രകാലം അവന്റെ ഗുരു ത്വാരുണിയും അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 30

पृथ्वीं प्रदक्षिणीकृत्य तीर्थहेतोर्विचक्षण ॥ तेन चासौ महाभक्त्या पूजितो मुनिपुङ्गवः ॥

തീർത്ഥഹേതുവായി ഭൂമിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ആ വിവേകി മഹാഭക്തിയോടെ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠനെ പൂജിച്ചു।

Verse 31

पाद्याचमनगोदानेः कृतासनपरिग्रहः ॥ ज्ञात्वा स शिष्यं सिद्धं तु तपसा दग्धकिल्बिषम्

പാദ്യം, ആചമനം, ഗോദാനം എന്നിവ നിർവഹിച്ചു, ആസനം സ്വീകരിച്ച ശേഷം, ശിഷ്യൻ തപസ്സാൽ സിദ്ധനായതും അവന്റെ ദോഷങ്ങൾ ദഗ്ധമായതും അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു।

Verse 32

इदानीमात्मना सार्द्धं मुक्तिकालो मतोऽस्ति ते ॥ उत्तिष्ठ गम्यतां पुत्र मया सार्द्धं परं पदम्

ഇപ്പോൾ നിന്റെ സ്വന്തം ആത്മസ്വരൂപത്തോടുകൂടെ (പൂർണ്ണ അന്തഃസന്നദ്ധതയിൽ) നിനക്കു മോക്ഷകാലം വന്നതായി നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു। എഴുന്നേൽക്കുക, പുത്രാ; എന്നോടൊപ്പം പരമപദത്തിലേക്കു പോകാം।

Verse 33

यद्गत्वा न पुनर्जन्म भवतीति न संशयः ॥ एवमुक्त्वा तु तौ सिद्धावुभौ सत्यतपारुणी

അവിടെ ചെന്നാൽ പിന്നെ പുനർജന്മം ഉണ്ടാകില്ല—ഇതിൽ സംശയമില്ല। ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ രണ്ടു സിദ്ധരും സത്യവും തപസ്സും കൊണ്ട് ദീപ്തരായി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി।

Verse 34

ध्यात्वा नारायणं देवं तद्देहे तौ लयं गतौ ॥ यश्चापि शृणुयात्पादं पर्वाध्यायं सविस्तरम्

നാരായണദേവനെ ധ്യാനിച്ച് ആ രണ്ടുപേരും ആ (ദിവ്യ) ദേഹത്തിൽ ലയിച്ചു। കൂടാതെ ആരെങ്കിലും ഈ പാദം—ഈ പർവാധ്യായം വിശദമായി ശ്രവിക്കുകയാണെങ്കിൽ…

Verse 35

उवाच विनयापन्नं प्राञ्जलिं पुरतः स्थितम् ॥ अरुणिरुवाच ॥ पुत्र सिद्धोऽसि तपसा ब्रह्मभूतोऽसि सुव्रत

മുന്നിൽ നിന്നു കൈകൂപ്പി വിനയപ്പെട്ടവനോടു അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു। അരുണി പറഞ്ഞു—പുത്രാ, തപസ്സാൽ നീ സിദ്ധനായിരിക്കുന്നു; നീ ബ്രഹ്മഭൂതനായിരിക്കുന്നു, ഹേ സുവ്രത।

Verse 36

तस्मिन् भद्रवटे चैके मिथुनं किन्नरं स्थितम् ॥ रात्रौ सुप्तमृषेस्तस्य दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम्

ആ ഭദ്രവടത്തിൽ കിന്നരരുടെ ഒരു ദമ്പതി വസിച്ചിരുന്നു। രാത്രിയിൽ ആ ഋഷി ഉറങ്ങുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു മഹാദ്ഭുതം അവർ ദർശിച്ചു।

Verse 37

तावदिन्द्रो धनुष्पाणिस्तीक्ष्णसायकधृग्वने ॥ आगत्य सत्यतपतमृषिमेनमुवाच ह

അപ്പോൾ ധനുസ്സ് കൈയിൽ പിടിച്ച് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ ധരിച്ച ഇന്ദ്രൻ വനത്തിലേക്ക് വന്ന് സത്യതപ മഹർഷിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു പറഞ്ഞു।

Verse 38

मुक्तिं चाहं व्रजामीति द्वितीयोऽस्तु वरो मम ॥ तथे त्युक्त्वा तु तौ देवौ दत्त्वा तस्य वरं शुभम्

“ഞാനും മോക്ഷത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ”—ഇതാണ് എന്റെ രണ്ടാം വരം. “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു ആ രണ്ടു ദേവന്മാർ അവനു ആ ശുഭവരം നൽകി।