Kundika

Verse 0

ब्रह्मचर्याश्रमे क्षीणे गुरुशुश्रूषणे रतः । वेदानधीत्यानुज्ञात उच्यते गुरुणाश्रमी ॥ दारमाहृत्य सदृशमग्निमाधाय शक्तितः । ब्राह्मीमिष्टिं यजेत्तासामहोरात्रेण निर्वपेत् ॥ १-२ ॥

ബ്രഹ്മചര്യാശ്രമം സമാപിച്ചതിനുശേഷം, ഗുരുശുശ്രൂഷയിൽ നിരതനായി, വേദങ്ങൾ അധ്യയനം ചെയ്ത് ഗുരുവിന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ച ശിഷ്യനെ ഗുരു തന്നെ ‘ആശ്രമീ’—അടുത്ത ആശ്രമത്തിലേക്കു യോഗ്യൻ—എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. സമാനഗുണയുക്തയായ ഭാര്യയെ സ്വീകരിച്ച്, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് യോജ്യമായ അഗ്നി സ്ഥാപിച്ച്, ബ്രാഹ്മീ ഇഷ്ടി യാഗം ചെയ്യണം; ആ ഹവിസ്സുകളിൽ നിന്ന് ഒരു അഹോരാത്രത്തിനുള്ളിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കണം.

Verse 0

संविभज्य सुतानर्थे ग्राम्यकामान्विसृज्य च । संचरन् वनमार्गेण शुचौ देशे परिभ्रमन् ॥ ३ ॥

പുത്രന്മാരുടെ ജീവിതാർത്ഥം യഥാവിധി പങ്കുവെച്ച് നൽകി, ഗ്രാമ്യകാമങ്ങൾ—ലൗകിക ആഗ്രഹങ്ങൾ—ത്യജിച്ച്, വനമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച്, ശുചിയായ ദേശത്തിൽ പരിഭ്രമണം ചെയ്യണം.

Verse 0

वायुभक्षोऽम्बुभक्षो वा विहितैः कन्दमूलकैः । स्वशरीरे समाप्याथ पृथिव्यां नाश्रु पातयेत् ॥४॥

വായുഭക്ഷനായിരിക്കുകയോ, അംബുഭക്ഷനായിരിക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ വിധിപ്രകാരം കന്ദമൂലങ്ങൾ ആശ്രയിക്കുകയോ ചെയ്തുകൊണ്ട്—ഇങ്ങനെ ശരീരത്തെ അന്ത്യത്തിലേക്കു എത്തിച്ച ശേഷം, ഭൂമിയിൽ ഒരു കണ്ണീരും വീഴാൻ അനുവദിക്കരുത്.

Verse 0

सह तेनैव पुरुषः कथं संन्यस्त उच्यते । सनामधेयो यस्मिंस्तु कथं संन्यस्त उच्यते ॥५॥

അതു തന്നെയുള്ള ആസക്തിയോടുകൂടെ ഇരിക്കുന്ന പുരുഷൻ എങ്ങനെ ‘സന്ന്യാസി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടും? ഇനിയും നാമധേയമെന്ന തിരിച്ചറിയൽ വഹിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെ സത്യത്തിൽ ‘സന്ന്യാസി’ എന്നു പറയപ്പെടും? ॥५॥

Verse 0

तस्मात् फलविशुद्धाङ्गी संन्यासं संहितात्मनाम् । अग्निवर्णं विनिष्क्रम्य वानप्रस्थं प्रपद्यते ॥६॥

അതുകൊണ്ട്, ഫലങ്ങളുടെ പരിപാകത്താൽ അവയവങ്ങൾ ശുദ്ധമായവൻ, സംയതാത്മാക്കളുടെയായ സംന്യാസമാർഗ്ഗത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു; ‘അഗ്നിവർണ്ണ’ അവസ്ഥയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു, വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു ॥६॥

Verse 0

लोकवद्भार्ययासक्तो वनं गच्छति संयतः । संत्यक्त्वा संसृतिसुखमनुतिष्ठति किं मुधा ॥ किं वा दुःखमनुस्मृत्य भोगांस्त्यजति चोच्छ्रितान् । गर्भवासभयाद्भीतः शीतोष्णाभ्यां तथैव च ॥७-८॥

സാധാരണ ജനങ്ങളെപ്പോലെ ഭാര്യയോടു ആസക്തനായി, സംയമിയായ പുരുഷൻ വനത്തിലേക്കു പോകുന്നു; സംസാരഗതിയിലെ സുഖങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഈ ജീവിതാനുഷ്ഠാനം അവൻ വ്യർത്ഥമായി ചെയ്യുന്നുവോ? അല്ലെങ്കിൽ ദുഃഖം ഓർത്തു, ഉന്നത ഭോഗങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നുവോ—വീണ്ടും ഗർഭവാസത്തിന്റെ ഭയത്തിൽ വിറച്ച്, അതുപോലെ ശീത-ഉഷ്ണങ്ങളുടെ പീഡയാലും ॥७-८॥

Verse 0

गुह्यं प्रवेष्टुमिच्छामि परं पदमनामयम् इति । संन्यस्याग्निमपुनरावर्तनं यन्मृत्युर्जायमावहम् इति ॥ अथाध्यात्ममन्त्राञ्जपेत् । दीक्षामुपेयात्काषायवासाः । कक्षोपस्थलोमानि वर्जयेत् । ऊर्ध्वबाहुर्विमुक्तमा...

‘ഗുഹ്യമായ (അന്തര) മാർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കണമെന്നു ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നിരാമയമായ പരമപദം പ്രാപിക്കട്ടെ’ എന്നു മനസ്സിൽ ധരിച്ചു. പവിത്രാഗ്നികളെ സംന്യാസം ചെയ്ത് ‘അപുനരാവർത്തനം’ ആഗ്രഹിക്കണം; കാരണം മരണം ജന്മത്തെ ഉളവാക്കുന്നു എന്നു ചിന്തിച്ച്. തുടർന്ന് അധ്യാത്മമന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കണം. കാഷായ (ഗേരുവ) വസ്ത്രം ധരിച്ചു ദീക്ഷ സ്വീകരിക്കണം. കക്ഷയും ഉപസ്ഥപ്രദേശവും ഉള്ള രോമങ്ങൾ നീക്കുന്നതു ഒഴിവാക്കണം. ഊർദ്ധ്വബാഹുവായി നിലകൊള്ളുമ്പോൾ അവൻ വിമുക്തമാർഗ്ഗിയായിത്തീരുന്നു. അനികേതനായി ഭിക്ഷാശിയായി സഞ്ചരിക്കണം. നിദിധ്യാസനം (ഗാഢധ്യാനം) അഭ്യസിക്കണം. ജീവികളുടെ സംരക്ഷണാർത്ഥം പവിത്രം (പവിത്രസൂത്രം/കോർഡ്) ധരിക്കണം. ഇതിനെക്കുറിച്ചും ശ്ലോകങ്ങളുണ്ട്: കുണ്ടിക (ജലപാത്രം), ചമക (ദണ്ഡം), ശിക്യ (ചുമടുപൊതി/ചീലം), ഉപാനഹൗ (പാദുക), ത്രിവിഷ്ടപ (ത്രിവസ്ത്രം), ശീതനിവാരണ വസ്ത്രം, കൂടാതെ കൗപീനാവരണം; പവിത്രം, സ്നാനശാടി, ഉത്തരാസംഗം (മേൽവസ്ത്രം)—ഇതിലധികമുള്ളതെല്ലാം യതി ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 0

नदीपुलिनशायी स्याद्देवागारेषु बाह्यतः। नात्यर्थं सुखदुःखाभ्यां शरीरमुपतापयेत्॥११॥

അവൻ നദിയുടെ പുളിനത്തിൽ (മണൽത്തിട്ടയിൽ) ശയിക്കട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ ദേവാലയങ്ങളുടെ പുറത്ത് പാർക്കട്ടെ. സുഖത്താലോ ദുഃഖത്താലോ ശരീരത്തെ അതിയായി പീഡിപ്പിക്കരുത്.

Verse 0

स्नानं पानं तथा शौचमद्भिः पूताभिराचिरेत्। स्तूयमानो न तुष्येत निन्दितो न शपेत्परान्॥१२॥

സ്നാനം, പാനം (ജലപാനം), ശൗചം—ഇവയെല്ലാം ശുദ്ധജലത്താൽ ആചരിക്കണം. പുകഴ്ത്തപ്പെടുമ്പോൾ സന്തോഷത്തിൽ മുങ്ങരുത്; നിന്ദിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മറ്റുള്ളവരെ ശപിക്കരുത്.

Verse 0

भिक्षादिवैदलं पात्रं स्नानद्रव्यमवारितम् । एवं वृत्तिमुपासीनो यतेन्द्रियो जपेत्सदा ॥१३॥

ഭിക്ഷയ്ക്കായി ഇല/തൊലി കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ പാത്രവും, സ്നാനത്തിനുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ തടസ്സമില്ലാതെ ലഭ്യവുമാകട്ടെ—ഇങ്ങനെയുള്ള ജീവിതവൃത്തിയിൽ നിലകൊണ്ട്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ സംയമിപ്പിച്ച്, യതി സദാ ജപം ചെയ്യണം.

Verse 0

विश्वाय मनुसंयोगं मनसा भावयेत्सुधीः । आकाशाद्वायुर्वायोर्ज्योतिर्ज्योतिष आपोऽद्भ्यः पृथिवी । एषां भूतानां ब्रह्म प्रपद्ये । अजरममरमक्षरमव्ययं प्रपद्ये । मय्यखण्डसुखाम्भोधौ बहुधा विश्ववीचयः । उत्पद्यन्...

സുധീൻ മനസ്സുകൊണ്ട് മനസ്സും വിശ്വവും തമ്മിലുള്ള സംയോഗം ധ്യാനിക്കണം. ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വായു; വായുവിൽ നിന്ന് തേജസ്/അഗ്നി; തേജസ്സിൽ നിന്ന് ജലം; ജലത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമി. ഈ ഭൂതങ്ങളുടെ ബ്രഹ്മനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. അജന്മം, അജരം, അമരം, അക്ഷരം, അവ്യയം ആയ ബ്രഹ്മനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. എന്നിൽ—അഖണ്ഡാനന്ദസാഗരത്തിൽ—മായയുടെ കാറ്റിന്റെ ചലനത്താൽ വിശ്വതരംഗങ്ങൾ പലവിധം ഉദിച്ച് ലയിക്കുന്നു.

Verse 0

न मे देहेन सम्बन्धो मेघेनेव विहायसः । अतः कुतो मे तद्धर्मा जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु ॥१५॥

എനിക്ക് ദേഹത്തോടു ബന്ധമില്ല—ആകാശത്തിന് മേഘത്തോടു ബന്ധമില്ലാത്തതുപോലെ. അതിനാൽ ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നീ അവസ്ഥകളിൽ ആ ദേഹത്തിന്റെ ധർമ്മങ്ങൾ എനിക്ക് എവിടെ നിന്നു വരും?

Verse 0

आकाशवत्कल्पविदूरगोऽहमादित्यवद्भास्यविलक्षणोऽहम् । अहार्यवन्नित्यविनिश्चलोऽहमम्बोधिवत्पारविवर्जितोऽहम् ॥१६॥

ഞാൻ ആകാശംപോലെ—സകല കല്പനകളെയും അതീതമായി ദൂരസ്ഥൻ; ഞാൻ സൂര്യൻപോലെ—പ്രകാശിതമാകുന്നതെല്ലാം മുതൽ വ്യത്യസ്തൻ. ഞാൻ അപഹരിക്കപ്പെടാനാകാത്തതുപോലെ—നിത്യവും അചലൻ; ഞാൻ സമുദ്രംപോലെ—അപ്പുറം തീരം ഇല്ലാത്തവൻ.

Verse 0

नारायणोऽहं नरकान्तकोऽहं पुरान्तकोऽहं पुरुषोऽहमीशः । अखण्डबोधोऽहमशेषसाक्षी निरीश्वरोऽहं निरहं च निर्ममः ॥१७॥

ഞാൻ നാരായണൻ; ഞാൻ നരകാന്തകൻ; ഞാൻ പുരാന്തകൻ; ഞാൻ പുരുഷൻ, ഈശ്വരൻ. ഞാൻ അഖണ്ഡബോധസ്വരൂപൻ; ഞാൻ സർവ്വത്തിന്റെയും സാക്ഷി. ഞാൻ നിരീശ്വരൻ—എന്നെ ഭരിക്കുന്ന വേറൊരു അധിപൻ ഇല്ല; ഞാൻ നിരഹം, നിർമ്മമൻ.

Verse 0

तदभ्यासेन प्राणापानौ संयम्य तत्र श्लोका भवन्ति । वृषणापानयोर्मध्ये पाणी आस्थाय संश्रयेत् । संदश्य शनकैर्जिह्वां यवमात्रे विनिर्गताम् ॥१८॥

അതിന്റെ അഭ്യാസത്തിലൂടെ പ്രാണനും അപാനനും സംയമിച്ച്, അവിടെ ഇങ്ങനെ ശ്ലോകങ്ങൾ പറയുന്നു: വൃഷണവും അപാനവും (ഗുദം) തമ്മിലുള്ള ഇടയിൽ കൈകൾ സ്ഥാപിച്ച് അവിടെ ആശ്രയം എടുക്കണം. പല്ലുകൾ സാവധാനം അമർത്തി, യവധാന്യമാത്രം പുറത്തേക്കു വന്ന നാവിനെ മൃദുവായി നിലനിർത്തണം.

Verse 0

माषमात्रां तथा दृष्टिं श्रोत्रे स्थाप्य तथा भुवि । श्रवणे नासिके गन्धा यतः स्वं न च संश्रयेत् ॥१९॥

മാഷമാത്രമായ ദൃഷ്ടി സ്ഥിരപ്പെടുത്തി, ശ്രവണത്തിൽയും ഭൂമിയിലും ചിത്തം സ്ഥാപിക്കട്ടെ; കാതിലെ ശബ്ദവും മൂക്കിലെ ഗന്ധവും നിരീക്ഷിക്കട്ടെ—അങ്ങനെ ആത്മാവ് അവയിൽ ആശ്രയം പിടിക്കാതെയും ആസക്തിയിലാകാതെയും ഇരിക്കും.

Verse 0

अथ शैवपदं यत्र तद्ब्रह्म ब्रह्म तत्परम् । तदभ्यासेन लभ्येत पूर्वजन्मार्जितात्मनाम् ॥२०॥

ഇപ്പോൾ ‘ശൈവപദം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ആ അവസ്ഥ—അതുതന്നെ ബ്രഹ്മം, പരബ്രഹ്മം. അതിന്റെ അഭ്യാസ-ധ്യാനത്തിലൂടെ, മുൻജന്മങ്ങളിൽ സംസ്കാരിതമായ അന്തഃകരണമുള്ളവർ അതിനെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 0

संभूतैर्वायुसंश्रावैर्हृदयं तप उच्यते । ऊर्ध्वं प्रपद्यते देहाद्भित्त्वा मूर्धानमव्ययम् ॥२१॥

ഉദ്ഭവിച്ചും നിയന്ത്രിതവുമായ വായുപ്രവാഹങ്ങളുടെ സഞ്ചാരത്താൽ ഹൃദയം ‘തപസ്’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. പിന്നെ അത് ദേഹത്തിൽ നിന്ന് മേലോട്ടു പ്രാപിച്ച്, അവ്യയമായ മൂർധ്നിയെ ഭേദിച്ച് ഉയരുന്നു.

Verse 0

स्वदेहस्य तु मूर्धानं ये प्राप्य परमां गतिम् । भूयस्ते न निवर्तन्ते परावरविदो जनाः ॥२२॥

സ്വദേഹത്തിന്റെ മൂർധാനം (ശിരോഭാഗം) പ്രാപിച്ച് പരമഗതിയെ കൈവരിക്കുന്നവർ—പരവും അപരവും അറിയുന്ന ആ ജനങ്ങൾ വീണ്ടും മടങ്ങിവരുകയില്ല.

Verse 0

न साक्षिणं साक्ष्यधर्माः संस्पृशन्ति विलक्षणम् । अविकारमुदासीनं गृहधर्माः प्रदीपवत् ॥२३॥

സാക്ഷ്യത്തിന്റെ ധർമങ്ങൾ വിലക്ഷണനായ സാക്ഷിയെ സ്പർശിക്കുന്നില്ല; അവൻ അവികാരിയും ഉദാസീനനും—ഗൃഹധർമങ്ങൾ ദീപത്തെ സ്പർശിക്കാത്തതുപോലെ.

Verse 0

जले वापि स्थले वापि लुठत्वेष जडात्मकः । नाहं विलिप्ये तद्धर्मैर्घटधर्मैर्नभो यथा ॥२४॥

ജലത്തിലായാലും നിലത്തിലായാലും, ദേഹം ജഡസ്വഭാവത്തോടെ ഉരുളുകയായാലും ഞാൻ അതിന്റെ ധർമങ്ങളാൽ ലിപ്തനാകുന്നില്ല—ഘടധർമങ്ങളാൽ ആകാശം ലിപ്തമാകാത്തതുപോലെ.

Verse 0

निष्क्रियोऽस्म्यविकारोऽस्मि निष्कलोऽस्मि निराकृतिः । निर्विकल्पोऽस्मि नित्योऽस्मि निरालम्बोऽस्मि निर्द्वयः ॥ सर्वात्मकोऽहं सर्वोऽहं सर्वातीतोऽहमद्वयः । केवलाखण्डबोधोऽहं स्वानन्दोऽहं निरन्तरः ॥२५-२६॥

ഞാൻ നിഷ്ക്രിയൻ; ഞാൻ അവികാരി; ഞാൻ നിഷ്കലൻ; ഞാൻ നിരാകൃതി. ഞാൻ നിർവികൽപൻ; ഞാൻ നിത്യൻ; ഞാൻ നിരാലംബൻ; ഞാൻ അദ്വയൻ. ഞാൻ സർവാത്മാവ്; ഞാൻ സർവം; ഞാൻ സർവാതീതൻ; ഞാൻ അദ്വയം. ഞാൻ കേവലം അഖണ്ഡബോധസ്വരൂപം; ഞാൻ സ്വസ്വഭാവാനന്ദം; ഞാൻ നിരന്തരവും അവിച്ഛിന്നവും ആകുന്നു.

Verse 0

स्वमेव सर्वतः पश्यन्मन्यमानः स्वमद्वयम् । स्वानन्दमनुभुञ्जानो निर्विकल्पो भवाम्यहम् ॥२७॥

എല്ലായിടത്തും ആത്മാവിനെ മാത്രമേ കാണുന്നവനായി, ആത്മാവിനെ അദ്വയമെന്നു ധരിച്ച്, സ്വന്തം സ്വാനന്ദം അനുഭവിച്ചുകൊണ്ട്, ഞാൻ നിർവികൽപനാകുന്നു.

Verse 0

गच्छंस्तिष्ठन्नुपविशञ्छयानो वान्यथापि वा । यथेच्छया वसेद्विद्वानात्मारामः सदा मुनिः ॥ इत्युपनिषत् ॥ २८ ॥

നടക്കുമ്പോഴും, നിൽക്കുമ്പോഴും, ഇരിക്കുമ്പോഴും, കിടക്കുമ്പോഴും, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെങ്ങനെയായാലും—ആത്മാരാമനായ ജ്ഞാനി മുനി എപ്പോഴും തനിക്കിഷ്ടമുള്ളവിധം വസിക്കട്ടെ. ഇതി ഉപനിഷത്.