Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

स स्वयंभूः स्थितस्तत्र प्रभासे भूतिदो भवः । भवतीदं जगद्यस्मात्तस्माद्भव इति स्मृतः

sa svayaṃbhūḥ sthitastatra prabhāse bhūtido bhavaḥ | bhavatīdaṃ jagadyasmāttasmādbhava iti smṛtaḥ

പ്രഭാസത്തിൽ അവിടെ സ്വയംഭൂയായ ഭവൻ നിലകൊള്ളുന്നു, ഭൂതി-സമൃദ്ധി ദാനകൻ; അവനാൽ ഈ ജഗത്ത് ഭവിക്കുന്നു, അതുകൊണ്ട് ‘ഭവ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
स्वयंभूःself-born
स्वयंभूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वयम् (अव्यय) + भू (धातु) (प्रातिपदिक-रूप)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (स्वयम् भूः = self-born)
स्थितःabiding, stationed
स्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि क्त-प्रत्यय (past participle)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक)
प्रभासेin Prabhāsa
प्रभासे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; स्थानवाचक
भूतिदःgiver of prosperity
भूतिदः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभूति (प्रातिपदिक) + द (धातु) (प्रातिपदिक-रूप)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (भूतिं ददाति इति)
भवःBhava (Śiva)
भवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवतिbecomes, comes to be
भवति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम; अत्र प्रथमा (कर्तृ/विषय)
जगत्world
जगत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यस्मात्from whom/because of whom
यस्मात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; तदर्थ-निदर्शन
भवःBhava
भवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (उपपद)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/quotative particle)
स्मृतःis called, is known as
स्मृतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि क्त-प्रत्यय (past passive participle) — ‘is called/remembered’ (कर्मणि प्रयोग)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa (Vastrāpatha context)

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A self-manifest Śiva-liṅga emerging from earth/rock at Prabhāsa, surrounded by a radiant aura; devotees receive ‘bhūti’ (vibhūti/ash and auspiciousness) as a blessing; cosmic imagery hints that the world arises from him.

B
Bhava (Śiva)
P
Prabhāsa
J
Jagat (world)

FAQs

The tīrtha’s greatness is tied to Śiva’s self-manifest presence and to his role as the source through whom the world ‘becomes’ (bhavati).

Prabhāsa—specifically the Vastrāpatha sacred complex where Bhava is said to abide.

No explicit ritual is given; the verse provides a name-etymology and site-theology (svayaṃbhū presence).