Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 74

धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं यस्य मे त्वं गृहागतः । इत्युक्तो बलिना विप्रो विवेशासुरमंदिरे । आसनं पाद्यमर्घ्यं च दत्त्वा संपूजितो द्विजः

dhanyo'haṃ kṛtapuṇyo'haṃ yasya me tvaṃ gṛhāgataḥ | ityukto balinā vipro viveśāsuramaṃdire | āsanaṃ pādyamarghyaṃ ca dattvā saṃpūjito dvijaḥ

“ഞാൻ ധന്യൻ, ഞാൻ കൃതപുണ്യൻ; കാരണം നിങ്ങൾ എന്റെ ഗൃഹത്തിൽ വന്നിരിക്കുന്നു”—എന്ന് ബലി പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ അസുരമന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് ആസനം, പാദ്യം, അർഘ്യം നൽകി ആ ദ്വിജനെ യഥാവിധി ആദരിച്ചു.

धन्यःfortunate/blessed
धन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अहम्)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कृतपुण्यःone who has performed merit
कृतपुण्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (धातु √कृ ‘करणे’ क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कृतं पुण्यं येन सः)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
यस्यof whom/for whom
यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (here: षष्ठी ‘my’)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
गृहागतःcome to (my) house
गृहागतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootगृह (प्रातिपदिक) + आगत (धातु √गम् ‘गत्यर्थे’ उपसर्ग आ + क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (गृहं आगतः)
इतिthus
इति:
Vacana (Quotation marker/उक्ति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्तःhaving been spoken to
उक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउक्त (धातु √वच् ‘वचने’ क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भाव (having been addressed/said to)
बलिनाby Bali
बलिना:
Karta (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ), एकवचन
विप्रःthe brāhmaṇa
विप्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विवेशentered
विवेश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√विश् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
असुरमन्दिरेin the demon’s palace
असुरमन्दिरे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक) + मन्दिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (असुराणां मन्दिरम्)
आसनम्a seat
आसनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पाद्यम्water for washing the feet
पाद्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अर्घ्यम्honor-offering (arghya)
अर्घ्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्घ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√दा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया (having given)
संपूजितःduly worshipped/honored
संपूजितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंपूजित (धातु √पूज् ‘पूजायाम्’ उपसर्ग सम् + क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भाव (having been duly honored)
द्विजःthe twice-born (brāhmaṇa)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विप्रस्य पर्यायः

Narrator (reporting Bali’s words and the reception of Nārada)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: (audience of the māhātmya)

Scene: Bali joyfully declares himself blessed; Nārada enters the asura palace; attendants present āsana, pādya, and arghya; the sage is honored.

B
Bali
N
Nārada (vipra/dvija)
A
Asura-mandira

FAQs

Merit is earned through honoring the worthy; reverence to a sage sanctifies even an asura’s household.

The broader frame is Vastrāpathakṣetra in Prabhāsa; this verse highlights dharma of reception within that māhātmya narrative.

Offering āsana (seat), pādya (water for feet), and arghya (honor-offering) to an honored guest/Brahmin.