Adhyaya 15

Verse 1

सारस्वत उवाच । अथासौ वामनो विप्रो लब्धज्ञानो भवार्चने । जगाम तद्वनं रम्यं गिरे रैवतकस्य यत्

സാരസ്വതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ഭവനായ ശിവന്റെ ആരാധനയാൽ ജ്ഞാനം ലഭിച്ച വാമനൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ റൈവതകപർവതത്തിന്റേതായ ആ മനോഹരവനത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 2

यत्र वृक्षा बहुविधा दीर्घशाखाः फलान्विताः । वटोदुम्बरबिल्वाश्च सर्जार्जुनकदंबकाः

അവിടെ പലവിധ വൃക്ഷങ്ങൾ ഉണ്ട്—ദീർഘശാഖകളോടും ഫലസമൃദ്ധിയോടും കൂടിയവ: വടം, ഉദുംബരം, ബിൽവം; കൂടാതെ സർജ, അർജുന, കടമ്പ വൃക്ഷങ്ങളും.

Verse 3

पलाशाश्वत्थनिंबाश्च धवाटीवारुणीद्रुमाः । शमीकंकोललिंबांश्च बीजपूरी च दाडिमः

അവിടെ പലാശം, അശ്വത്ഥം, നിംബം; ധവയും മറ്റു വാരുണീ വൃക്ഷങ്ങളും; കൂടാതെ ശമീ, കങ്കോലം, നാരങ്ങ, ബീജപൂരി, ദാടിമം (മാതളം) എന്നിവയും ഉണ്ട്।

Verse 4

बदरी निंबकः पूगः कदली शल्लकी शिवा । तालहिंतालशिरसा बीजकावंशखादिराः

അവിടെ ബദരി, നിംബം, പൂഗം (സുപാരി), കദളി (വാഴ), ശല്ലകി, ശിവാ; കൂടാതെ താലം, ഹിന്താലം, ശിരസാ, പിന്നെ ബീജകം, മുള, ഖദിരം എന്നിവയും ഉണ്ട്।

Verse 5

अजगासनगागुच्छा इंगुदीकोरवेंगुदाः । ब्रह्मवृक्षाः कुरुबकाः करंजाः पुत्रजीविनः

അവിടെ അജഗാസനം, ഗാ വൃക്ഷങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, ഇംഗുദി, കോരവ, എംഗുദ; കൂടാതെ ബ്രഹ്മവൃക്ഷങ്ങൾ, കുരുബക, കരഞ്ജ, പുത്രജീവക എന്നിവയും ഉണ്ട്।

Verse 6

अंकोल्लाः पारिभद्राश्च कलंबाः पनसास्तथा । उज्ज्वलाश्च हरिद्राश्च गंगडीवायवा द्रुमाः

അവിടെ അങ്കോല്ല, പാരിഭദ്ര (പാരിജാത), കലമ്പ, പനസ (ചക്ക) വൃക്ഷങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ ഉജ്ജ്വല, ഹരിദ്രാ, ഗംഗഡീ-വായവ എന്ന ദ്രുമങ്ങളും ശോഭിച്ചു।

Verse 7

तेसुण्डकाः शिरीषाश्च खर्जूरीकरवंदिकाः । सेवाली शाल्मली शाला मधूकाश्च विभीतकाः

അവിടെ തേസുണ്ഡക, ശിരീഷ്, ഖർജൂരി (ഈന്ത്)യും കരവന്ദികയും ഉണ്ടായിരുന്നു; സേവാലി, ശാൽമലി, ശാല വൃക്ഷങ്ങൾ, കൂടാതെ മധൂകയും വിഭീതകയും—വസ്ത്രാപഥ-ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുണ്യവനത്തെ അലങ്കരിച്ചവയായിരുന്നു।

Verse 8

हरीतक्यः कटाहाश्च कर्यष्टा आटरूषकाः । विकच्छवः कपित्थाश्च रोहिणीवेत्रकद्रुमाः

അവിടെ ഹരീതകി, കടാഹ, കര്യഷ്ടാ, ആടരൂഷക എന്നീ ഔഷധസസ്യങ്ങൾ; വികച്ഛവയും കപിത്തവും; കൂടാതെ രോഹിണിയോടൊപ്പം വೇತ್ರക ദ്രുമങ്ങളും ഉണ്ടായി—ആ പുണ്യഭൂമിയുടെ മംഗളശോഭ പടർത്തി।

Verse 9

मदनफलानिर्गुण्डीपाटलानंदिपादपाः । लवंगैलालवल्यश्च सन्ताना अगरुद्रुमाः

അവിടെ മദനഫല, നിർഗുണ്ഡീ, പാടലാ, നന്ദി പാദപങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ലവംഗം, ഏല, ലവലീ വള്ളികൾ, സന്താനാ വൃക്ഷങ്ങൾ, അഗരു ദ്രുമങ്ങൾ—പൂജ്യ തീർത്ഥത്തിന് യോജിച്ച സുഗന്ധസസ്യവർഗം।

Verse 10

श्रीखण्डकर्पूरनगाः कल्पवृक्षा नगोतमाः । वामनेन तदा दृष्टाश्छायावृक्षाः सुरार्चिताः

അപ്പോൾ വാമനൻ ശ്രേഷ്ഠ വൃക്ഷങ്ങളെ ദർശിച്ചു—ശ്രീഖണ്ഡം (ചന്ദനം)യും കർപ്പൂരും ഉള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ, കൂടാതെ മനോവാഞ്ഛിതഫലദായകമായ കല്പവൃക്ഷങ്ങൾ; അവ നിഴൽ നൽകുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ, ദേവന്മാർക്കും ആരാധ്യമായവ।

Verse 11

उदयास्तमने येषां छाया न प्रतिहन्यते । तेषां दर्शनमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्

സൂര്യോദയത്തിലും സൂര്യാസ്തമയത്തിലും ആരുടെ നിഴൽ മുറിയാതെയിരിക്കുന്നുവോ, ആ വൃക്ഷങ്ങളെ ദർശിക്കുന്നതുമാത്രംകൊണ്ട് സർവ്വപാപക്ഷയം സംഭവിക്കുന്നു.

Verse 12

ये जनाः पुण्यकर्माणस्तेषां ते दृष्टिगोचराः । एतान्पश्यन्ययौ वृक्षांस्ततो रैवतकं गिरिम्

പുണ്യകർമ്മങ്ങളുള്ള ജനങ്ങൾക്കേ ആ വൃക്ഷങ്ങൾ ദൃഷ്ടിഗോചരമാകൂ. അവയെ ദർശിച്ച ശേഷം അവൻ റൈവതകപർവ്വതത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 13

यावन्निरीक्षते तुंगं शिखरं तस्य मूर्द्धनि । आश्चर्यं ददृशे विप्रो महल्लोकभयंकरम्

അതിന്റെയുച്ചത്തിലുള്ള ഉയർന്ന ശിഖരത്തിലേക്ക് ബ്രാഹ്മണൻ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, അവൻ ഒരു അത്ഭുതദൃശ്യം കണ്ടു—മഹത്തായതും ലോകത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമായതു.

Verse 14

धूमज्वलनमध्यस्थान्पुरुषान्पंच पश्यति । कृष्णांगान्खेचरान्रौद्रान्कृष्णागुरुविभूषितान्

പുകയും ജ്വാലയും നടുവിൽ നിലകൊള്ളുന്ന അഞ്ചു പുരുഷന്മാരെ അവൻ കണ്ടു—കൃഷ്ണാംഗങ്ങൾ, ആകാശചരങ്ങൾ, രൗദ്രരൂപികൾ, കൃഷ്ണ അഗുരുവാൽ വിഭൂഷിതർ.

Verse 15

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे द्वितीये वस्त्रापथक्षेत्रमाहात्म्ये सारस्वतप्रोक्ततीर्थयात्राविधाने श्रीदामोदरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचदशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ രണ്ടാം ‘വസ്ത്രാപഥക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ ഭാഗത്തിൽ, സാരസ്വതപ്രോക്ത തീർത്ഥയാത്രാവിധാനാന്തർഗതമായ ‘ശ്രീദാമോദരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പഞ്ചദശാധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 16

सघर्घरीकचरणन्यासनादितपर्वतान् । फेत्कारभासुराकारान्काशकुञ्चितमूर्द्धजान्

അവൻ പർവ്വതസദൃശമായ രൂപങ്ങൾ കണ്ടു; ഘർഘരിക്കുന്ന പാദാഘാതങ്ങളാൽ സ്ഥാപിതമായതുപോലെ—ഭയങ്കര ഫേത്കാരത്തിൽ ദീപ്തമായി, കാശപ്പുല്ലുപോലെ കുഞ്ചിതമായ കേശമൂർദ്ധജങ്ങളോടെ।

Verse 17

नरमांसवसासारकवलव्यग्रतालुकान् । जनगंधसमाज्ञानभवतीव्रविलोचनान्

അവരുടെ താലു മനുഷ്യാംസവും വസാസാരവും നിറഞ്ഞ കവിളുകളിൽ വ്യഗ്രമായിരുന്നു; മനുഷ്യഗന്ധം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവർ തീക്ഷ്ണവും ഉഗ്രവുമായ ദൃഷ്ടിയാൽ അവരെ നോക്കി നിന്നു।

Verse 18

पञ्चाग्निसाधनाव्याप्तदिव्यचक्षुः प्रभावतः । देवान्पश्यति विप्रेन्द्रो ज्ञातकार्यपरंपरः

പഞ്ചാഗ്നിസാധനയാൽ പരിപുഷ്ടമായ ദിവ്യചക്ഷുവിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ, വിപ്രേന്ദ്രൻ ദേവന്മാരെ ദർശിച്ചു; ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങളുടെ പരമ്പരാക്രമം അവൻ ഗ്രഹിച്ചു।

Verse 19

एते क्षेत्राधिपाः पञ्च महादेवेन निर्मिताः । महाबला रैवतके निवसंति गिरौ सदा

ഈ അഞ്ചു ക്ഷേത്രാധിപന്മാർ മഹാദേവൻ സൃഷ്ടിച്ചവർ; മഹാബലവാന്മാരായി അവർ സദാ റൈവതക പർവ്വതത്തിൽ വസിക്കുന്നു।

Verse 20

स्वेच्छाचारान्नरान्मर्त्त्यान्वारयति नगे तथा । हरिं हरं नदीं देवीं न पश्यंति गिरिं यथा

പർവ്വതത്തിൽ അവർ സ്വേച്ഛാചാരമുള്ള മർത്ത്യരെ തടയുന്നു; അത്തരംവർ ഹരി, ഹരൻ, ദേവീനദി, പർവ്വതം എന്നിവയെ യഥാർത്ഥമായി കാണുന്നില്ല।

Verse 21

दृष्ट्वा ज्ञात्वा स्तुतिं चक्रे ध्यात्वा देवं महेश्वरम् । जयंति दुष्टदैत्येंद्रयुद्धध्यानांकितं वपुः । बिभ्रति भ्रातरो ये ते पंचेंद्रसमविक्रमाः

കണ്ടറിഞ്ഞ് അവൻ മഹേശ്വരദേവനെ ധ്യാനിച്ച് സ്തുതി ചെയ്തു. ദുഷ്ട ദൈത്യേന്ദ്രന്മാരോടുള്ള യുദ്ധധ്യാനത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ പതിഞ്ഞ ദേഹങ്ങൾ ധരിച്ച്, അഞ്ചു ഇന്ദ്രന്മാർക്കു തുല്യമായ പരാക്രമമുള്ള ആ സഹോദരന്മാർ ജയവാന്മാർ.

Verse 22

रुद्रवक्त्रोद्भवा दक्षा दक्षाध्वरविनाशकाः । स्वावलीढाहुतीनष्टभीतवाडवनंदिताः

അവർ രുദ്രന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവർ, ദക്ഷരും ശക്തരുമാണ്; ദക്ഷന്റെ യാഗം നശിപ്പിച്ചവർ. തങ്ങൾ തന്നെ ലീലിച്ച ആഹുതികൾ നശിച്ചതാൽ ഭീതനായ വാഡവാഗ്നിയെ ഭയപ്പെടുത്തിയത് കൊണ്ടു പ്രശസ്തർ.

Verse 23

कुङ्कुमागरुकर्पूरलिप्तांगाः सुविभूषिताः । मदिरामोदमत्तांगनृत्यगीतकराः सुराः

കുങ്കുമം, അഗരു, കർപ്പൂരം എന്നിവ പുരട്ടിയ അംഗങ്ങളോടെ, ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ ദേവന്മാർ മദിരാനന്ദത്തിൽ മത്തായി, നൃത്തിക്കുന്ന അവയവങ്ങളോടെയും ഗീതത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട കൈകളോടെയും വിഹരിച്ചു.

Verse 24

ब्रह्मांडभ्रमणश्रांत स्वगंधत्रस्तसंचराः । मनोजवाः कामगमा क्षेत्रपाला जयंति ते

ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ സഞ്ചരിച്ച് ക്ഷീണിച്ചവർ, തങ്ങളുടെ ഭീതിജനകമായ ഗന്ധം കൊണ്ടു തന്നെ ത്രസ്തരായി സഞ്ചരിക്കുന്നവർ; മനസ്സുപോലെ വേഗമുള്ളവരും ഇഷ്ടമെന്നിടത്തേക്ക് പോകാൻ കഴിയുന്നവരുമായ ആ ക്ഷേത്രപാലകർ ജയവാന്മാർ.

Verse 25

इत्यादिवचनात्तुष्टा द्विजस्याग्रे स्वयं स्थिताः । एकपादोऽस्म्यहं चैको द्वितीयो गिरिदारुणः

ഇത്തരത്തിലുള്ള വചനങ്ങളിൽ സന്തുഷ്ടരായി അവർ സ്വയം ദ്വിജന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു. ഒരാൾ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ ഏകപാദൻ”; മറ്റൊരാൾ പറഞ്ഞു—“രണ്ടാമൻ ഗിരിദാരുണൻ.”

Verse 26

तृतीयो मेघनादस्तु सिंहनादश्चतुर्थकः । पंचमः कालमेघोऽहं कुर्मः किं ते वदस्व तत्

മൂന്നാമൻ മേഘനാദൻ, നാലാമൻ സിംഹനാദൻ; ഞാൻ അഞ്ചാമൻ കാലമേഘൻ. നിനക്കായി ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം? പറയുക.

Verse 27

द्विज उवाच । यदि तुष्टा भवंतो मे यदि देयो वरो धुवम् । अहो आप्रलयं यावत्स्थातव्यं मत्प्रतिष्ठितैः

ദ്വിജൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ എനിക്കു പ്രസന്നരായി, തീർച്ചയായും വരം നൽകുമെങ്കിൽ, അഹോ! എന്റെ പ്രതിഷ്ഠയാൽ ഇവിടെ പ്രളയം വരെയും സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുക.

Verse 28

एकपादो गिरि तटे प्रहर्षात्प्रथमं स्थितः । वसतौ वसता तेन गिरौ च गिरिदारुणः

ഏകപാദൻ ആനന്ദത്തോടെ ആദ്യം മലഞ്ചരിവിൽ നിലകൊണ്ടു; അവൻ അവിടെ വസിച്ചതിനാൽ ആ മലയും മഹിമയോടെ ഭക്തിഭയം ഉണർത്തുന്നതായി മാറി.

Verse 29

प्रतिष्ठितः प्रसाद्याथ वरदोऽसौ स्वयं स्थितः । उज्जयंतगिरेर्मूर्ध्नि मेघनादः स्वयं ययौ

ഇങ്ങനെ പ്രതിഷ്ഠിതനായി പ്രസന്നനാക്കിയ ആ വരദാതാവ് സ്വയം അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ടു; മേഘനാദൻ സ്വയം ഉജ്ജയന്തഗിരിയുടെ ശിഖരത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 30

भवानीशंकरं रम्यं सिंहनादस्तथाविशत् । स्वयं वस्त्रापथेनैव भवस्याग्रे निरूपितः

അപ്പോൾ സിംഹനാദൻ ഭവാനീ-ശങ്കരരുടെ രമ്യധാമത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; വസ്ത്രാപഥം തന്നെയാണ് അവനെ സ്വയം ഭവൻ (ശിവൻ) മുമ്പിൽ നിർത്താൻ നിയോഗിച്ചത്.

Verse 31

स्वणरेखानदीतीरे कालमेघो महाबलः । सर्वलोकोपकारार्थं तीर्थं संस्थापितं पुरा

സ്വർണരേഖാ നദീതീരത്ത് മഹാബലനായ കാലമേഘൻ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഉപകാരാർത്ഥം പുരാതനകാലത്ത് ഒരു തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 32

वामनेन स्वयं गत्वा क्षेत्रपालास्तु पूजिताः । पुरा युगादौ राजेंद्र सर्वे देवाः समागताः

വാമനൻ സ്വയം അവിടെ ചെന്നു ക്ഷേത്രപാലകരെ പൂജിച്ചു; ഹേ രാജേന്ദ്രാ, യുഗാദിയിൽ പുരാതനകാലത്ത് സർവ്വദേവന്മാരും അവിടെ സമാഗമിച്ചു।

Verse 33

सुराष्ट्रदेशे संप्राप्ताः पुण्ये रैवतके गिरौ । रक्षार्थं सर्वलोकानां वधार्थं देववैरिणाम्

അവർ സുരാഷ്ട്രദേശത്തിലെ പുണ്യമായ റൈവതക പർവതത്തിൽ എത്തി—സർവ്വലോകങ്ങളുടെ രക്ഷയ്ക്കും ദേവവൈരികളുടെ വധത്തിനുമായി।

Verse 34

विष्णोः कण्ठे तदा मुक्ता जयमाला सुरोत्तमैः । दामोदरेति विख्यातं दत्तं नामोत्तमं हरेः

അപ്പോൾ ദേവോത്തമർ വിഷ്ണുവിന്റെ കണ്ഠത്തിൽ ജയമാല അർപ്പിച്ചു; ഹരിക്ക് ‘ദാമോദര’ എന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഉത്തമനാമം ലഭിച്ചു।

Verse 35

सारमेय समारूढान्करिहस्तान्समेखलान् । खङ्गखेटकहस्तांश्च डमरुड्डामरस्वनान्

അവർ നായകളിൽ ആരൂഢരായി, ഗജഹസ്തസദൃശമായ കൈകളോടെ, മേഘലധാരികളായി; ഖഡ്ഗവും ഖേടകവും ധരിച്ചു, ഡമരുവിന്റെ ഡാമരനാദത്തോടെ മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു।

Verse 36

सर्वतीर्थमयी पुण्या स्वर्णरेखा नदी स्थिता । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुण्यं विष्णुलोकप्रदायकम्

ഇവിടെ പുണ്യമയിയായ സ്വർണരേഖാ നദി സർവ്വതീർത്ഥസാരമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അവൾ പുണ്യം നൽകി ഭോഗവും മോക്ഷവും പ്രസാദിച്ച് വിഷ്ണുലോകപ്രാപ്തി നൽകുന്നു.

Verse 37

क्षालनं सर्वपापानां रोगदारिद्र्यनाशनम् । दामोदरं रैवतके परमानंददायकम्

ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്‌താൽ സർവ്വപാപങ്ങളും കഴുകിപ്പോകും; രോഗവും ദാരിദ്ര്യവും നശിക്കും. റൈവതകത്തിൽ വിരാജിക്കുന്ന ദാമോദരൻ പരമാനന്ദം പ്രസാദിക്കുന്നു.

Verse 38

ये पश्यंति विमानैस्ते नीयंते विष्णुमंदिरे । न गृहे कार्तिकः कार्यो विशेषाद्भीष्मपंचकम्

ഇവിടെ ദർശനം ചെയ്യുന്നവർ വിമാനംകൊണ്ട് വിഷ്ണുമന്ദിരത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു. കാർത്തികവ്രതം—വിശേഷിച്ച് ഭീഷ്മപഞ്ചകം—വീട്ടിൽ മാത്രം ആചരിക്കരുത് (ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ ആചരിക്കണം).

Verse 39

पंचकाद्द्वादशी श्रेष्ठा कार्या दामोदरे जले । प्रातःस्नानं प्रकर्त्तव्यं संप्राप्ते कार्तिके जनैः

പഞ്ചകവ്രതങ്ങളിൽ ദ്വാദശി ശ്രേഷ്ഠം; അത് ദാമോദരജലത്തിൽ ആചരിക്കണം. കാർത്തികം വന്നാൽ ജനങ്ങൾ പ്രഭാതസ്നാനം നിർബന്ധമായി ചെയ്യണം.

Verse 40

मासोपवासः कर्त्तव्यो यतिभिर्ब्रह्मचारिभिः । सतीभिर्विधवाभिश्च मुक्तिस्थानमभीप्सुभिः

മുക്തിസ്ഥാനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന യതികളും ബ്രഹ്മചാരികളും, അതുപോലെ സതീസ്ത്രീകളും വിധവകളും—എല്ലാവരും മാസോപവാസം അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 41

एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च । उपवासेवन कृच्छ्रेण शाकाहारेण वा पुनः

ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, അല്ലെങ്കിൽ രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, അല്ലെങ്കിൽ ചോദിക്കാതെ ലഭിക്കുന്നതു (അയാചിതം) മാത്രം സ്വീകരിച്ച്, അല്ലെങ്കിൽ ഉപവാസം ചെയ്ത്; പിന്നെയും കൃച്ഛ്രാദി തപസ്സുകൾ അനുഷ്ഠിച്ച്, അല്ലെങ്കിൽ ശാകാഹാരത്തിൽ ജീവിച്ചും വ്രതം ആചരിക്കാം।

Verse 42

संसेव्यः कार्त्तिके विष्णुर्दीपदानपरैर्नरैः । ब्रह्मचर्यपरैर्मासो नीयते यदि मानवैः

കാർത്തിക മാസത്തിൽ ദീപദാനത്തിൽ തൽപരരായവർ ഭക്തിശ്രദ്ധയോടെ വിഷ്ണുവിനെ സേവിച്ചു പൂജിക്കണം। മനുഷ്യർ ബ്രഹ്മചര്യപരരായി ഈ മാസം കഴിച്ചാൽ അതു മഹാപുണ്യഫലപ്രദമാകും।

Verse 43

तदा विष्णुपुरे वासः क्रियते विष्णुना सह । पञ्चोपवासाः कर्त्तव्याः संप्राप्ते भीष्मपंचके

അപ്പോൾ വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം വിഷ്ണുപുരിയിൽ വാസം ലഭിക്കുന്നു। ഭീഷ്മപഞ്ചകം എത്തിയാൽ അഞ്ചു ഉപവാസങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 44

एकादशीं समारभ्य पंचमी पूर्णिमादिनम् । तदेतत्पंचकं प्रोक्तं सर्वपापहरं नृणाम्

ഏകാദശിയിൽ ആരംഭിച്ച്, പൗർണ്ണമി ദിനത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന പഞ്ചമി വരെ—ഇതിനെ ‘പഞ്ചകം’ എന്നു പറയുന്നു; ഇത് മനുഷ്യരുടെ സകലപാപങ്ങളും ഹരിക്കുന്നു।

Verse 45

सर्वेषामपि मासानां पञ्चकात्कार्तिकादपि । एकादशी कार्तिकस्य पुण्या दामोदरे कृता

എല്ലാ മാസങ്ങളിലുമെല്ലാം—കാർത്തിക പഞ്ചകത്തിലുപോലും—ദാമോദരനുവേണ്ടി അനുഷ്ഠിക്കുന്ന കാർത്തിക ഏകാദശി പരമപുണ്യകരമാണ്।

Verse 46

मिष्टान्नं कार्तिके देयं हविष्यं सघृतप्लुतम् । सुवर्णं रजतं वस्त्रं तोयमन्नं फलानि च

കാർത്തിക മാസത്തിൽ മിഷ്ടാന്നം ദാനം ചെയ്യണം; നെയ്യിൽ നനഞ്ഞ ഹവിഷ്യവും അർപ്പിക്കണം. സ്വർണം, വെള്ളി, വസ്ത്രം, ജലം, അന്നം, ഫലങ്ങൾ എന്നിവയും ദാനമായി നൽകണം.

Verse 47

मासांते विविधं देयं गौस्तिलाः कुसुमानि च । सर्वदानेषु यत्पुण्यं सर्व तीर्थेषु यत्फलम्

മാസാന്ത്യത്തിൽ നാനാവിധ ദാനങ്ങൾ നൽകണം—പശു, എള്ള്, പുഷ്പങ്ങൾ മുതലായവ. ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ എല്ലാ ദാനങ്ങളിലെ പുണ്യവും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലെ ഫലവും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 48

अश्वमेधादिभिर्यज्ञैर्गयायां पिंडदस्य यत् । तत्फलं जायते नॄणां दृष्टे दामोदरे नृप

ഹേ രാജാവേ! അശ്വമേധാദി യാഗങ്ങളാലും ഗയയിൽ പിണ്ഡദാനത്താലും ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഏതാണ്, ദാമോദരനെ ദർശിക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടു മനുഷ്യർക്കു അതേ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 49

एकादश्यां कृतस्नानो देव पूजापरो भवेत् । स्नाप्य पञ्चामृतेनैव ततस्तीर्थोदकेन च

ഏകാദശിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവപൂജയിൽ തൽപരനാകണം. ആദ്യം പഞ്ചാമൃതംകൊണ്ട് ദേവനെ സ്നാപനം ചെയ്ത്, തുടർന്ന് തീർത്ഥജലത്താലും അഭിഷേകം ചെയ്യണം.

Verse 50

कुंकुमागरुश्रीखंडकर्पूरोदकमिश्रितैः । पूजयित्वा ततः पुष्पैः शतपत्रैः सुगं धिभिः

കുങ്കുമം, അഗരു, ശ്രീഖണ്ഡം (ചന്ദനം), കർപ്പൂരം ചേർത്ത ജലത്തോടെ പൂജ ചെയ്ത്, തുടർന്ന് സുഗന്ധമുള്ള ശതപത്ര (പദ്മാദി) പുഷ്പങ്ങളാൽ വീണ്ടും അർച്ചിക്കണം.

Verse 51

मालतीकुसुमैः शुभ्रैर्बहुभिस्तुलसीदलैः । वस्त्रयज्ञोपवीतं च दत्त्वा धूपं प्रधूपयेत्

അനവധി ശുഭ്രമായ മാലതി പുഷ്പങ്ങളും തുളസിയിലകളും സഹിതം വസ്ത്രവും യജ്ഞോപവീതവും സമർപ്പിച്ച്, തുടർന്ന് ധൂപംകൊണ്ട് ദേവാലയം നന്നായി ധൂപിപ്പിക്കണം।

Verse 52

दीपं दद्याद्धृतेनैव तैलेनापि घृतं विना । नैवेद्यं विविधं देयं फलं तांबूलमेव च

നെയ്യുകൊണ്ട് ദീപം അർപ്പിക്കണം; നെയ്യില്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൊണ്ടും ദീപം നൽകാം. വിവിധ നൈവേദ്യം, ഫലം, താംബൂലം എന്നിവയും സമർപ്പിക്കണം।

Verse 53

प्रासादपूजा कर्त्तव्या ध्वजदानादिना नृप । गौः सवत्सा ततो देया संसारार्णवतारिणी

ഹേ രാജാവേ! ധ്വജദാനം മുതലായ ദാനങ്ങളോടുകൂടി പ്രാസാദ-ക്ഷേത്രപൂജ നടത്തണം. തുടർന്ന് കിടാവോടുകൂടിയ പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യണം—അത് സംസാരസമുദ്രം കടത്തുന്നു।

Verse 54

ततः प्रदक्षिणां कृत्वा गीतवादित्रनिस्वनैः । वेदपाठपुराणैश्च व्याख्यादिव्यकथादिभिः

തുടർന്ന് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ഗീത-വാദ്യങ്ങളുടെ നാദങ്ങളോടുകൂടി, വേദപാരായണം, പുരാണപാരായണം, വ്യാഖ്യാനം, ദിവ്യകഥകൾ മുതലായവയാൽ പൂജോത്സവം നടത്തണം।

Verse 55

देवाग्रे जागरः कार्यो दीपो देयोंऽतिभूमिषु । सप्तधान्यमयाः सप्त पर्वता दीपसंयुताः

ദേവസന്നിധിയിൽ രാത്രിജാഗരണം നടത്തണം; ഉയർന്ന വേദികളിൽ ദീപങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം. ഏഴ് ധാന്യങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച ഏഴ് ‘പർവ്വതങ്ങൾ’ ക്രമപ്പെടുത്തി, ഓരോന്നിലും ദീപം സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 56

फलतांबूलपक्वान्नपूरिताः परिकल्पिताः । विद्वद्भिः श्रोत्रियैः श्रांतैर्ब्राह्मणैर्गृहमेधिभिः

ഫലവും താംബൂലവും പക്വാന്നവും നിറച്ച് ഈ ഒരുക്കങ്ങൾ സജ്ജമാക്കണം; വിദ്യാസമ്പന്നരായ ശ്രോത്രിയർ, ക്ഷീണിച്ചാലും, ഗൃഹസ്ഥ ബ്രാഹ്മണർ ചെയ്യണം।

Verse 57

स्त्रीभिश्च नरशार्दूल श्रोतव्या वैष्णवी कथा । एवं जागरणं कार्यं रागक्रोधविवर्जितैः

ഹേ നരശാർദൂലാ! സ്ത്രീകളും വൈഷ്ണവീ കഥ നിർബന്ധമായി ശ്രവിക്കണം. ഇങ്ങനെ രാഗവും ക്രോധവും വിട്ട് ജാഗരണം ആചരിക്കണം।

Verse 58

कृत्वा जागरणं रात्रावुदिते सूर्यमडले । पूर्वां संध्यां ततः स्नात्वा कृत्वा मध्याह्नमाचरेत्

രാത്രി ജാഗരണം നടത്തി, സൂര്യമണ്ഡലം ഉദിച്ചാൽ പ്രാതഃസന്ധ്യ നിർവഹിക്കണം; തുടർന്ന് സ്നാനം ചെയ്ത് വിധിപൂർവ്വം മധ്യാഹ്നകർമ്മം ആചരിക്കണം।

Verse 59

देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च संतर्प्य विधिपूर्वकम् । कृत्वा श्राद्धं पितॄणां तु दद्याद्दानं स्वशक्तितः

ദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും മനുഷ്യരെയും വിധിപൂർവ്വം തർപ്പണം നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; പിതൃശ്രാദ്ധം നടത്തി, സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം നൽകണം।

Verse 60

देवं दामोदरं पूज्य पुष्पधूपादिना पुनः । नरसिंहं सुरं पूज्य वैनतेयं च पूजयेत्

പുഷ്പം, ധൂപം മുതലായവകൊണ്ട് വീണ്ടും ദാമോദരദേവനെ പൂജിക്കണം. ദിവ്യ നരസിംഹനെയും പൂജിച്ച്, വൈനതേയൻ (ഗരുഡൻ)നെയും പൂജിക്കണം।

Verse 61

कृत्वा जागरणं रात्रावुत्थाप्य मधुसूदनम् । द्वादशीभुक्तिमासाद्य कार्यं पारणकं नरैः

രാത്രിയിൽ ജാഗരണം നടത്തി മധുസൂദനനെ വിധിപൂർവ്വം ഉണർത്തി, ദ്വാദശിയിലെ യോജ്യമായ ഭോജനസമയം എത്തിയാൽ മനുഷ്യർ പാരണ നടത്തണം।

Verse 62

ब्राह्मणान्भोजयित्वा च सहितः पुत्रबांधवैः । विकलांधकृपणानां देयमन्नं स्वशक्तितः

ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജനിപ്പിച്ച്, പുത്രബന്ധുക്കളോടുകൂടെ, സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് വികലർക്കും അന്ധർക്കും ദീനദരിദ്രർക്കും അന്നദാനം ചെയ്യണം।

Verse 63

दामोदरे रैवतके स्वर्णरेखानदीजले । एवं यः कुरुते यात्रां तस्य पुण्यफलं शृणु

റൈവതകത്തിലെ ദാമോദരനിലും സ്വർണരേഖാ നദിജലത്തിലും—ഇങ്ങനെ യാത്ര ചെയ്യുന്നവന്റെ പുണ്യഫലം കേൾക്കുക।

Verse 64

ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च ग्रामसीमाविलोपकः । राजद्रोही गुरुद्रोही मिथ्याव्रतधरश्च यः

ബ്രഹ്മഹന്തകനായാലും, സുരാപാനിയായാലും, ഗ്രാമസീമാചിഹ്നങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നവനായാലും, രാജദ്രോഹിയായാലും, ഗുരുദ്രോഹിയായാലും, മിഥ്യാവ്രതധാരിയായാലും—

Verse 65

कूटसाक्ष्यप्रदो यश्च यश्च न्यासापहारकः । बालस्त्रीघातको विप्रः संध्यास्नानविवर्जितः

കൂടസാക്ഷ്യം പറയുന്നവനായാലും, ന്യാസം (അമാനത്ത്) അപഹരിക്കുന്നവനായാലും, ബാലനെയോ സ്ത്രീയെയോ വധിക്കുന്നവനായാലും; സന്ധ്യാവന്ദനവും സ്നാനവും ഉപേക്ഷിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണനായാലും—

Verse 66

देवब्रह्म स्वहर्त्ता च वेदविक्रयकारकः । कन्याविक्रयकर्त्ता च देवब्राह्मणनिंदकः

ദേവദ്രവ്യമോ ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്വത്തോ മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ, വേദം വിൽക്കുന്നവൻ, കന്യയെ വിൽക്കുന്നവൻ, ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും നിന്ദിക്കുന്നവൻ—ഇവർ പാപഭാഗികളാകുന്നു.

Verse 67

विश्वासघातको विप्रः शूद्रान्नादोऽथ लुब्धकः । नायकः परदाराणां स्वयंदत्तापहारकः

വിശ്വാസഘാതം ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, ശൂദ്രരുടെ അന്നത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവൻ, ലോഭിയായ വേട്ടക്കാരൻ, പരസ്ത്രീബന്ധത്തിലേക്ക് മറ്റുള്ളവരെ നയിക്കുന്നവൻ, താനേ നൽകിയതു വീണ്ടും കവർന്നെടുക്കുന്നവൻ—ഇവർ ഘോരപാപികളായി എണ്ണപ്പെടുന്നു.

Verse 68

पर्वमैथुनसेवी च तथा वै सेतुभेदकः । परिणीतामृतुस्नातां स्वयं यो नाभिगच्छति

നിഷിദ്ധ പർവ്വദിനങ്ങളിൽ മൈഥുനം ചെയ്യുന്നവൻ, സേതുവോ പവിത്ര തടയണയോ തകർക്കുന്നവൻ, ഋതുസ്നാനത്തിനു ശേഷം തന്റെ വിധിപൂർവ്വം വിവാഹിതയായ ഭാര്യയെ സ്വയം സമീപിക്കാത്തവൻ—അവനും പാപത്തിൽ പതിക്കുന്നു.

Verse 69

ब्राह्मणी विधवा बाला न भवेच्छ्रुतधारिणी । महापातकिनश्चैते तथान्ये बहवो नृप

ഹേ നൃപാ! വിധവയും ബാലയുമായ ബ്രാഹ്മണീ ശ്രുതിയെ ധരിക്കുകയില്ല; ഇവരും ഇത്തരത്തിലുള്ള മറ്റും പലരും മഹാപാതകികളായി പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 70

स्वर्णरेखाजले स्नात्वा दृष्ट्वा दामोदरं हरिम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा मुच्यते सर्वपातकैः

സ്വർണരേഖയുടെ ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ദാമോദര ഹരിയെ ദർശിച്ച്, രാത്രിയിൽ ജാഗരണം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു.

Verse 71

न तु ये पापकर्माणः समायाताः प्रजागरे । संसारसागरे तीर्थे गच्छंति न हरेः पुरम्

പാപകർമ്മങ്ങളിൽ ആസക്തരായവർ പ്രജാഗരത്തിൽ വന്നാലും, സംസാരസാഗര തീർത്ഥമാർഗ്ഗേന ഹരിയുടെ പുരം പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 72

यथा यथा याति नरः प्रजागरे तथातथा विष्णुपुरे विचिंत्यते । वासः सुरैर्वैष्णवलोकहेतवे मृदंगगीतध्वनिनादिते गृहे

മനുഷ്യൻ പ്രജാഗരത്തിൽ എങ്ങനെ രാത്രിയെ കഴിക്കുകയോ, അതേവിധം വിഷ്ണുപുരത്തിൽ അവൻ സ്മരിക്കപ്പെടുകയും കണക്കാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. വൈഷ്ണവലോകപ്രാപ്തിക്കായി ദേവന്മാർ മൃദംഗ-കീർത്തനധ്വനികളാൽ മുഴങ്ങുന്ന വാസസ്ഥലം അവനായി ഒരുക്കുന്നു.

Verse 73

गदासि शंखारिधराश्चतुर्भुजा दैतेयदर्पापहरूपधारिणः । प्रगीयमानाः सुरसुंदरीभिस्ते यांति खं खेचरगात्रसंगाः

ഗദയും ഖഡ്ഗവും ധരിച്ചു, ശംഖവും ചക്രവും കൈയിൽ പിടിച്ച്, ചതുര്ഭുജരായി ദൈത്യദർപ്പം ഹരിക്കുന്ന രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു, സുരസുന്ദരിമാരുടെ ഗീതസ്തുതിയോടെ അവർ ദിവ്യ ഖേചരഗണങ്ങളുടെ സഹവാസത്തോടെ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു.

Verse 74

वाराहकल्पे प्रथमं युगादौ दामोदरो रैवतके प्रसिद्धः । सैषा नदी या सरितां वरिष्ठा सोऽयं हरिर्यो भुवनस्य कर्ता

വരാഹകൽപ്പത്തിൽ ആദ്യയുഗാരംഭത്തിൽ റൈവതകത്തിൽ ദാമോദരൻ പ്രസിദ്ധനായി. ഈ നദിയേയാണ് സരിതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠ; ഈ ഹരിയേയാണ് ഭുവനത്തിന്റെ കർത്താവ്.

Verse 75

इदं पुराणं पठते शृणोति नरो विमानैर्मधुसूद नालये । देवांगनादत्तभुजश्चतुर्भुजः स नीयते देवगणैरभिष्टुतः

ഈ പുരാണം പാരായണം ചെയ്യുകയോ ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവനെ മധുസൂദനന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് ദിവ്യ വിമാനംകൊണ്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു. ദേവാംഗനകളുടെ അനുഗ്രഹദാനത്താൽ ചതുര്ഭുജനായി, ദേവഗണങ്ങളുടെ സ്തുതിയോടെ അവൻ നയിക്കപ്പെടുന്നു.