Adhyaya 92
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഈശ്വരൻ അഘോരേശ്വരത്തിന്റെ മഹാത്മ്യവും ഉപാസനാവിധിയും സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു. അഘോരേശ്വരത്തെ “ആറാം ലിംഗം” എന്നു വിളിക്കുകയും, അതിന്റെ ‘വക്ത്രം’ ആയി ഭൈരവന്റെ ബന്ധം വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ത്ര്യമ്പകേശ്വരത്തിന് സമീപമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം കലിയുഗത്തിലെ മലിനതകളും ദോഷങ്ങളും നീക്കി മഹാപുണ്യം നൽകുന്ന തീർത്ഥസ്ഥാനമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് പൂജ ചെയ്യാനുള്ള ക്രമം വിവരിച്ച്, അവിടെ ചെയ്യുന്ന ആരാധന മെരുദാനം പോലുള്ള മഹാദാനങ്ങൾക്ക് തുല്യഫലം നൽകുന്നു എന്നു പറയുന്നു. ദക്ഷിണാമൂർത്തി-ഭാവത്തിൽ അവിടെ അർപ്പിക്കുന്ന ദാനം/നിവേദ്യം അക്ഷയഫലദായകമാകുന്നു എന്നും പറയുന്നു. അഘോരേശ്വരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം പിതൃകൾക്ക് ദീർഘകാല തൃപ്തി നൽകുന്നു; അതിന്റെ മഹിമ ഗയാശ്രാദ്ധത്തെയും അശ്വമേധത്തെയുംക്കാൾ ഉയർന്നതായി ഉയർത്തിപ്പറയുന്നു. യാത്രാദാനത്തിൽ അല്പസ്വർണ്ണദാനവും മഹാഫലദായകമെന്നും, സോമാഷ്ടമിക്ക് സമീപം ബ്രഹ്മകൂർച്ച വ്രതം വലിയ പ്രായശ്ചിത്തം വരുത്തുന്നു എന്നും വിധിക്കുന്നു. അവസാനം ഈ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുന്നത് പാപനാശവും അഭീഷ്ടസിദ്ധിയും നൽകുന്നു എന്നു സമാപിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि अघोरेश्वरमुत्तमम् । षष्ठं लिंगं समाख्यातं तद्वक्त्रं भैरवं स्मृतम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! തുടർന്ന് ഉത്തമമായ അഘോരേശ്വരത്തിലേക്ക് പോകണം. അത് ആറാമത്തെ ലിംഗമായി പ്രസിദ്ധം; അതിന്റെ ദിവ്യ ‘വക്ത്രം’ ഭൈരവം എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 2
त्र्यंबकेश्वरवायव्ये धनुषां पंचके स्थितम् । सर्वकामप्रदं पुण्यं कलिकल्मषनाशनम्
ത്ര്യംബകേശ്വരത്തിന്റെ വായവ്യ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) ദിശയിൽ അഞ്ചു ധനുസ്സിന്റെ ദൂരത്തിൽ അത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അത് പുണ്യമയം, സർവകാമപ്രദം, കലിയുഗകല്മഷനാശനം।
Verse 3
यस्तं पूजयते भक्त्या स्नानपूजादिभिः क्रमात् । मेरुदानस्य कृत्स्नस्य स लभेन्मनुजः फलम्
ആ ലിംഗത്തെ ഭക്തിയോടെ സ്നാനം, പൂജ മുതലായ ക്രമവിധികളാൽ ആരാധിക്കുന്നവൻ, മേരുദാനം എന്ന മഹാദാനത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 4
दक्षिणामूर्तिमास्थाय यत्किंचित्तत्र दीयते । अघोरेश्वरदेवस्य तत्सर्वं चाक्षयं भवेत्
ദക്ഷിണാമൂർത്തിയെ ശരണം പ്രാപിച്ച് അവിടെ എന്തെങ്കിലും ദാനം ചെയ്താൽ, അത് അഘോരേശ്വര ദേവനോടുള്ള അർപ്പണമായി മുഴുവനായും അക്ഷയമാകും।
Verse 5
यः श्राद्धं कुरुते तत्र अघोरेश्वरदक्षिणे । आकल्पं तृप्तिमायांति पितरस्तस्य तर्पिताः
അവിടെ അഘോരേശ്വരന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവന്റെ തർപ്പിതരായ പിതൃക്കൾ ഒരു കല്പകാലം മുഴുവൻ തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 6
किं श्राद्धेन गयातीर्थे वाजिमेधेन किं प्रिये । तत्र श्राद्धेन तत्सर्वं फलमभ्यधिकं लभेत्
പ്രിയേ! ഗയാതീർത്ഥത്തിലെ ശ്രാദ്ധം എന്തിന്, അശ്വമേധം എന്തിന്? അവിടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ ആ എല്ലാ ഫലവും, അതിലും അധികമായി, ലഭിക്കുന്നു।
Verse 7
त्रुटिमात्र मपि स्वर्णं यात्रायां यः प्रयच्छति । स सर्वं फलमाप्नोति महादानस्य भूरिशः
യാത്രാകാലത്ത് ത്രുടിമാത്രം പോലും സ്വർണം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, മഹാദാനത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഫലവും സമൃദ്ധമായി പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 8
ब्रह्मकूर्चं चरेद्यस्तु सोमाष्टम्यां विधानतः । अघोरेश्वरसांनिध्ये अघोरेणाभिमंत्रितम् । षडब्दस्य महत्तेन प्रायश्चित्तं कृतं भवेत्
സോമാഷ്ടമിയിൽ വിധിപൂർവം ബ്രഹ്മകൂർച വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, അഘോരേശ്വരസാന്നിധ്യത്തിൽ അഘോരമന്ത്രംകൊണ്ട് അഭിമന്ത്രിതമായി അതു നിർവഹിക്കുന്നവന്, അതിന്റെ മഹത്വത്താൽ ആറു വർഷത്തെ പ്രായശ്ചിത്തം സിദ്ധമാകുന്നു।
Verse 9
इति संक्षेपतः प्रोक्तमघोरेशमहोदयम् । माहात्म्यं सर्वपापघ्नं श्रुतं सर्वार्थसाधकम्
ഇങ്ങനെ സംക്ഷേപമായി അഘോരേശ്വരന്റെ മഹോദയ മഹിമ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു. ഈ മാഹാത്മ്യം സർവ്വപാപനാശിനി; ഇതു ശ്രവിച്ചാൽ സർവ്വാർത്ഥസാധകമാകുന്നു।
Verse 92
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादश रुद्रमाहात्म्येऽघोरेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विनवतितमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, പതിനൊന്നാം രുദ്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ‘അഘോരേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള തൊണ്ണൂറ്റിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।