Adhyaya 76
അധ്യായം 76 ഈശ്വരോപദേശരൂപത്തിൽ സംക്ഷിപ്തമായി ഒരു പുണ്യദായക തീർത്ഥ-വിധാനം പറയുന്നു. ദേവദേവന്റെ സമീപത്ത്, സോമേശ്വര-ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പവിത്ര പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമായ രണ്ട് ലിംഗങ്ങളെ കുറിച്ച് പറയുന്നു; അവ ലാകുലീശൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണെന്ന് ഗ്രന്ഥം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ ഇരട്ടക്ഷേത്രം ‘ലാകുലേശ്വര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധവും ദർശനത്തിന് ‘അനുത്തമ’വുമാണ്. വെറും ദർശനമാത്രം കൊണ്ടും ജന്മ-മരണപരിധിവരെ വ്യാപിച്ച പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു എന്ന ശുദ്ധിഫലം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ല ചതുര്ദശിക്ക് ഉപവാസവും രാത്രിജാഗരണവും അനുഷ്ഠിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശമുണ്ട്. ക്രമം—ആദ്യം മൂർത്തിമന്തനായ ലാകുലീശനെ പൂജിക്കുക; തുടർന്ന് രണ്ട് ലിംഗങ്ങളെയും വേർവേറായി വിധിപൂർവം അർച്ചിച്ച് ക്രമമായി സ്തുതി-മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുക. ഫലമായി മഹേശ്വരൻ വസിക്കുന്ന പരമസ്ഥാനപ്രാപ്തി ലഭിക്കും എന്ന് ഫലശ്രുതി പറയുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव देवदेवस्य समीपस्थं विराजते । लिंगद्वयं महापुण्यं लकुलीशप्रतिष्ठितम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ആ ദേവദേവന്റെ സമീപത്ത് മഹാപുണ്യമയമായ രണ്ട് ലിംഗങ്ങൾ ദീപ്തമായി വിരാജിക്കുന്നു; അവ ലകുലീശൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണ്।
Verse 2
लकुले श्वरनामास्ति तस्य लिंगद्वयस्य वै । तद्दृष्ट्वा देवदेवस्य लिंगद्वयमनुत्तमम्
ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിന് ‘ലകുലീശ്വര’ എന്ന നാമമുണ്ട്; അവിടെ സത്യമായും രണ്ട് ലിംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. ദേവദേവനായ മഹാദേവന്റെ ആ അനുത്തമ ദ്വിലിംഗദർശനത്തിൽ ഭക്തൻ ഭക്തിഭാവത്തിൽ നിറയുന്നു।
Verse 3
मुच्यते सकलात्पापादाजन्ममरणांतिकात् । तत्र शुक्लचतुर्द्दश्यां मासि भाद्रपदे प्रिये
അവൻ സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു; ജന്മമരണാന്തം വരെ വ്യാപിക്കുന്ന പാപങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും. പിന്നെ അവിടെ, ഹേ പ്രിയേ, ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ല ചതുര്ദശിയിൽ—
Verse 4
उपवासपरो भूत्वा यः करोति प्रजागरम् । मूर्त्तिमंतं तु संपूज्य लकुलीशं महाप्रभम्
ഉപവാസപരനായി രാത്രി മുഴുവൻ ജാഗരണം ചെയ്ത്, മൂർത്തിമാന മഹാപ്രഭുവായ ലകുലീശനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കുന്നവൻ—
Verse 5
ततः संपूज्य विधिना तत्र लिंगद्वयं पृथक् । सम्यक्पूजाविधानेन स्तुतिमंत्रैरनुक्रमात् । स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः
അതിനുശേഷം അവിടെ ആ രണ്ട് ലിംഗങ്ങളെ വേർതിരിച്ച് വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്—ശരിയായ പൂജാവിധാനത്തോടെ സ്തുതി-മന്ത്രങ്ങൾ ക്രമമായി ജപിച്ച്—മഹേശ്വരൻ വസിക്കുന്ന പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 76
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्ये कलकलेश्वरसमीपवर्ति लकुलीशलिंगद्वयमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्सप्ततितमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിലെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, സോമേശ്വരമാഹാത്മ്യാന്തർഗതമായി ‘കലകലേശ്വരസമീപസ്ഥമായ ലകുലീശദ്വയലിംഗത്തിന്റെ മഹിമാവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള എഴുപത്താറാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।