
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഈശ്വരൻ മഹാദേവിയോട് ഉപദേശിക്കുന്നു—ഉമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത്, ആഗ്നേയ ദിശയുടെ പരിധിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു വിശിഷ്ട ലിംഗത്തിലേക്ക് തീർത്ഥാടകൻ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കണം. ദേവാചാര്യൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഈ മഹാലിംഗം ഗുരു ബൃഹസ്പതിയുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ളതിനാൽ ‘ബൃഹസ്പതീശ്വര’മായി പ്രസിദ്ധമാണ്. ദീർഘകാലം ശ്രദ്ധയോടെ ലിംഗഭക്തി അനുഷ്ഠിക്കുന്നവന് ദുർലഭമായ ആഗ്രഹങ്ങളും സിദ്ധിക്കുന്നു; തുടർന്ന് ദേവന്മാരിൽ മാനവും ഈശ്വരജ്ഞാനവും ലഭിക്കുന്നു. ബൃഹസ്പതി നിർമിത ലിംഗത്തിന്റെ ദർശനമാത്രം പോലും അനിഷ്ടനിവാരണമായി, പ്രത്യേകിച്ച് ബൃഹസ്പതിജന്യ ദുഃഖങ്ങൾക്ക് പ്രതിവിധിയായി പറയപ്പെടുന്നു. ശുക്ല ചതുര്ദശി വ്യാഴാഴ്ചയുമായി യോജിക്കുന്ന സമയം പൂജയ്ക്ക് ശ്രേഷ്ഠം. വിധിപൂർവം രാജോപചാരങ്ങളോടെയോ ശുദ്ധ ഭക്തിഭാവത്തോടെയോ പൂജ ചെയ്യാം. വലിയ അളവിൽ പഞ്ചാമൃതസ്നാനം ചെയ്താൽ മാതൃഋണം, പിതൃഋണം, ഗുരുഋണം എന്ന ഋണത്രയത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തി, ശുദ്ധി, നിർദ്വന്ദ്വ മനസ്സ്, ഒടുവിൽ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു. അവസാനം ഫലശ്രുതി—ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവണം ഗുരുവിനെ പ്രസന്നനാക്കുന്നു।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं गुरुनिषेवितम् । उमायाः पूर्वदिग्भागे सिद्धेशाग्नेयगोचरे
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! തുടർന്ന് ഗുരു സേവിക്കുന്ന ആ ദേവന്റെ അടുക്കൽ പോകണം. അദ്ദേഹം ഉമയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്ത്, സിദ്ധേശന്റെ അഗ്നേയ പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Verse 2
संस्थितं तु महल्लिंगं देवाचार्य प्रतिष्ठितम् । आराध्य परया भक्त्या लिंगं वर्षसहस्रकम्
അവിടെ ഒരു മഹാലിംഗം സ്ഥാപിതമായി നിലകൊള്ളുന്നു; ദേവാചാര്യൻ അതിനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. പരമഭക്തിയോടെ ആ ലിംഗത്തെ ആരാധിച്ച് അദ്ദേഹം ആയിരം വർഷം ഉപാസന ചെയ്തു.
Verse 3
तोषयामास देवेशं भवं शर्वमुमापतिम् । प्राप्तवानखिलान्कामानप्राप्यानकृतात्मभिः
അദ്ദേഹം ദേവേശനായ ഭവൻ, ശർവൻ, ഉമാപതി എന്നിവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അശാസിതചിത്തർക്കു ലഭിക്കാത്ത എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും അദ്ദേഹം പ്രാപിച്ചു.
Verse 4
देवानां चैव पूज्यत्वं प्राप्य ज्ञानमथैश्वरम् । ग्रहत्वं च तथा प्राप्य मोदते दिवि सांप्रतम्
അദ്ദേഹം ദേവന്മാരിടയിലും പൂജ്യസ്ഥാനമേറ്റു; ആത്മജ്ഞാനവും ഐശ്വര്യശക്തിയും നേടി. കൂടാതെ ഗ്രഹദേവതാവസ്ഥയും പ്രാപിച്ച് ഇപ്പോൾ സ്വർഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.
Verse 5
तं दृष्ट्वा मानवो भक्त्या न दुर्गति मवाप्नुयात् । बृहस्पतिकृतं लिंगं ये पश्यंति नरोत्तमाः
ഭക്തിയോടെ അതിനെ ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യന് ദുർഗതി സംഭവിക്കുകയില്ല. ബൃഹസ്പതി നിർമ്മിച്ച ആ ലിംഗം ദർശിക്കുന്ന നരോത്തമർ,
Verse 6
बृहस्पतिकृता पीडा नैव तेषां हि जायते । तत्र शुक्लचतुर्दश्यां गुरुवारे तथा प्रिये
അവർക്കു ബൃഹസ്പതിജന്യമായ പീഡ ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകുകയില്ല. അവിടെ, ഹേ പ്രിയേ, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ദശിയിലും കൂടാതെ വ്യാഴാഴ്ചയും,
Verse 7
संपूज्य विधिवल्लिंगं सम्यग्राजोपचारतः । अथवा भक्तिभावेन प्राप्नुयात्परमं पदम्
വിധിപ്രകാരം രാജോപചാരങ്ങളോടെ ലിംഗത്തെ സമ്യകായി പൂജിച്ചാലും, അല്ലെങ്കിൽ വെറും ഭക്തിഭാവത്താലും, പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 8
स्नानं पलसहस्रेण पंचामृतरसेन यः । करोति भक्त्या मर्त्यो वै मुच्यते स ऋणत्रयात्
ഭക്തിയോടെ പഞ്ചാമൃതരസത്തിൽ സഹസ്ര പലം അളവിൽ സ്നാനം നടത്തിക്കുന്ന മർത്ത്യൻ, തീർച്ചയായും ഋണത്രയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു।
Verse 9
मातृकात्पैतृकाद्देवि तथा गुरुसमुद्भवात् । सर्वपापविशुद्धात्मा निर्द्वंद्वो मुक्तिमाप्नुयात्
ഹേ ദേവി! മാതൃഋണം, പിതൃ/പൈതൃക ഋണം, ഗുരുസമുദ്ഭവ ഋണം എന്നിവയിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി, സർവപാപവിശുദ്ധാത്മാവായി, ദ്വന്ദ്വരഹിതനായി മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 10
एवं संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं गुरुदैवतम् । शृणुयाद्यस्तु भावेन तस्य प्रीतो गुरुर्भवेत्
ഇങ്ങനെ സംക്ഷേപമായി ഗുരുദൈവതത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം പ്രസ്താവിച്ചു. ഭാവത്തോടെ ഇത് ശ്രവിക്കുന്നവനോട് ഗുരു പ്രസന്നനാകുന്നു।
Verse 47
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वृहस्पतीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ ഭാഗത്തിൽ ‘വൃഹസ്പതീശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഏഴുനാല്പത്തേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।