Adhyaya 46
ഈശ്വരൻ ദേവിയോട് ഉപദേശിക്കുന്നു—ഉത്തരദിക്കിൽ അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള ‘ബുധേശ്വര’ ലിംഗം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെ പോകുക. ആ ലിംഗത്തിന്റെ ദർശനം മാത്രത്താൽ തന്നെ സർവ്വപാപനാശം സംഭവിക്കുന്നു എന്ന് വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ അത് പരമപവിത്ര തീർത്ഥമാണ്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ ബുധൻ (ഗ്രഹാധിപൻ) നടത്തിയതാണെന്നു കഥ പറയുന്നു. ബുധൻ സദാശിവനെ ആരാധിച്ച് “പതിനായിരം വർഷങ്ങളുടെ നാല് വർഷം” എന്നപോലെ നാലു യുഗസദൃശ കാലഘട്ടങ്ങളോളം ദീർഘതപസ്സും പൂജയും നടത്തി, ഒടുവിൽ ശിവന്റെ സാക്ഷാത് ദർശനം നേടി. പ്രസന്നനായ ശിവൻ അവന് ഗ്രഹപദവി നൽകി; പ്രത്യേകിച്ച് സൗമ്യാഷ്ടമിയിൽ ഈ ലിംഗത്തെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ രാജസൂയയാഗഫലത്തോട് തുല്യമായ ഫലം ലഭിക്കും എന്നും അരുളിച്ചെയ്തു. ഫലശ്രുതിയിൽ ദുര്ഭാഗ്യനിവാരണം, കുടുംബദോഷശമനം, ഇഷ്ടവിയോഗനിവൃത്തി, ശത്രുഭയത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഭക്തിയോടെ ഈ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുന്നവൻ പരമപദത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് ഉപസംഹാരം.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्यैवोत्तरतः स्थितम् । लिंगं महाप्रभावं तु बुधेश्वरमिति श्रुतम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! തുടർന്ന് അതിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ലിംഗത്തിങ്കലേക്ക് പോകണം. അതി മഹാപ്രഭാവമുള്ള ആ ലിംഗം ‘ബുധേശ്വരം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്।
Verse 2
धनुषां द्वितये चैव नातिदूरे व्यवस्थितम् । सर्वपाप हरं लिंगं दर्शनादेव भामिनि
രണ്ട് ധനുസ്സിന്റെ അകലത്തിൽ, അത്ര ദൂരമല്ലാതെ, ആ ലിംഗം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഹേ ഭാമിനി! അതിന്റെ ദർശനമാത്രംകൊണ്ടുതന്നെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു।
Verse 3
बुधेन चैव देवेशि तत्र तप्तं महातपः । स्थापितं विमलं लिंगं समाराध्य सदाशिवम्
ഹേ ദേവേശി! അവിടെ ബുധൻ മഹാതപസ്സു ചെയ്തു; സദാശിവനെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച് നിർമലമായ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു।
Verse 4
वर्षायुतानि चत्वारि संपूज्य तु विधानतः । अनन्यचेताः शांतात्मा प्रत्यक्षीकृतवान्भवम्
വിധിപൂർവ്വം നാല് വർഷായുതങ്ങൾ (നാൽപ്പതിനായിരം വർഷങ്ങൾ) പൂജ ചെയ്ത്, ഏകാഗ്രചിത്തനും ശാന്താത്മാവുമായി, അദ്ദേഹം ഭവനെ (ശിവനെ) പ്രത്യക്ഷമാക്കി।
Verse 5
ततस्तुष्टमना देवो ग्रहत्वं तस्य तद्ददौ । तं संपूज्य विधानेन सोमपुत्रप्रतिष्ठितम् । सौम्याष्टम्यां विशेषेण राजसूयफलं लभेत्
അപ്പോൾ ഹൃദയം പ്രസന്നനായ ദേവൻ അവനു ഗ്രഹത്വം ദാനം ചെയ്തു. ചന്ദ്രപുത്രൻ ബുധൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ആ (ബുധേശ്വര) ലിംഗത്തെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ—വിശേഷിച്ച് സൗമ്യാഷ്ടമിയിൽ—രാജസൂയ യാഗഫലം ലഭിക്കും.
Verse 6
न दौर्भाग्यं कुले तस्य न चैवेष्टवियोजनम् । शत्रुतो न भयं तस्य भवेत्तस्यप्रसादतः
ആ പ്രഭുവിന്റെ കൃപയാൽ അവന്റെ കുലത്തിൽ ദൗർഭാഗ്യം ഉണ്ടാകില്ല; പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ നിന്ന് വേർപാടും ഉണ്ടാകില്ല. ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് ഭയവും ഉണ്ടാകില്ല—ഇതാണ് ആ നാഥന്റെ പ്രസാദം.
Verse 7
इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं बुधदैवतम् । श्रुत्वाऽभिनंद्य प्रयतः प्राप्नोति परमं पदम्
ഇങ്ങനെ സംക്ഷേപമായി ബുധദേവതയുടെ മഹാത്മ്യം പ്രസ്താവിച്ചു. ഇത് ശ്രവിച്ച് ഭക്തിയോടെ അംഗീകരിച്ച് നിയമായുസൃതനായി കഴിയുന്നവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 46
इति श्रीस्कान्दे महापु राण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बुधेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामषट्चत्वारिंशोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘ബുധേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നാൽപ്പത്താറാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.